ҮРЕЗИНЧИГЕШ

Орай күс турган чүве-дир. Аңгыс черге чаңгыс борбак Кызыл-тас үрезини чыдып калган. Кара-дондак дүжүп, соогу дендей берген. Үрезинчигешти Хөрзүн кээргээш, ону бодунуң чылыы-биле чылыдып, шуглап алган. Шаң-туманныг кыштың соогунга доңмазын дээш, Кызыл-тас биле Хөрзүннү Хар шуглааш чыдыпкан.
Хат-шуурган дүне-хүндүс чок калчаалыы-биле улувушаан хадып, Харны дүвүлендир хап-ла турган. Ынчалза-даа Хар Хөрзүннү кагбаан-даа, а Хөрзүн бодунуң ээлчээнде Кызыл-тасты шуглап алгаш чытпышаан. Кыш ынчаар-ла шаң-туманны үрүп, хат-шуурганны бүлгүрүп, ажыңнадыр сооп эрте берген.
Хөглүг час келген. Хар эрип эгелээн, дамырактар шулурадыр ырлажы берген. Хүн-даа чоорту чылаан, ооң херелдериниң изиг шонуунга Хар шуут эрип калган. Хөрзүн бусталып чылаан. Кызыл-тас үрезинчигежи омак-сергек апарып, баштай кулакталып, оон чоорту хөрзүн шуглааның адаандан бакылап, узадыр өзүп үне берген. Кызыл-тас кайгамчык-ла чаагай болган. Ол хоор-сарыг кылдыр бышкан. Бир-ле катап аңаа кижи таваржып келген. Кижи ону улуг өөрүшкү-биле ажаап алган.
Хүннүң болгаш Хөрзүннүң азырап карактаан үлүүнге Кызыл-тастың үрезинчигештерин Кижи үлей салган. Ынчаарга Хүн биле Хөрзүн боттарының үлүүн бичии чаштарга бергеш, мынча дээн: “Чер кырынга бүгү бичии уруглар аас-кежиктиг болур ужурлуг, бис оларга ынак бис!”.
Ойдан-оол ХӨВЕҢМЕЙ,
Тываның Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү
«Шын» №41 2026 чылдың октябрь 22
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn