1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

СЕРГЕЙ ШОЙГУНУҢ КУБОГУ ДЭЭШ

Июнь 28-тен июль 1-ниң хүн­неринде кайгамчыктыг көктүг-шыктыг “Хүреш” стадионунга Рос­сияның камгалал сайыды С.К. Шойгунуң Кубогу биле шаңналы дээш Бүгү-россияның шериг кезек­териниң аразынга бир дугаар спортчу хүрештерге (грек-рим, хостуг хүреш) маргылдаазы база шериг мөгелерниң киржилгези-биле ТР-ниң Чазак Даргазы Ш. В. Кара-оолдуң шаңналы дээш тыва хүрешке чоннуң үр манаан маргылдаалары канчаар-даа аажок бедик деңнелге эрткен.

Шериг кезектериниң аразынга командалар аайы-биле спортчу хүрештерге маргылдааны эрттирер дээн эгелээшкинни ТР-ниң Спорт болгаш аныяктар херектериниң талазы-биле сайыдының бирги оралакчызы Б.В. Биче-оол мынчаар тайылбырлаан: "Эрткен чылын Россияның Чепсептиг күштериниң Кызыл Туктуг 41 дугаар армиязының (Төп шериг кезээ) күш-дамыр быжыглаар талазы-биле удуртукчузу, подполковник Иван Кувырзинниң сүмези-биле Россияның камгалал сайыды, Россияның Маадыры Сергей Күжүгетович Шойгунуң адынга Тыва Республиканың Чазааның мурнундан дилег чагааны чоруткан турган. Ук эгелээшкинни деткип, шын шиитпирни хүлээп алырынга чагаа кол черни элээн. 

Маргылдааларны эрттирер деп шиит­пир хүлээп алдынган соонда, белеткел ажылдарын 41 дугаарлыг армияның, 55-ки мотоадыгжы (даг) бригадазының, Москвада база Тывада Төп спортчу шериг клубтары (ЦСКА), бистиң республиканың Спорт болгаш аныяктар херектериниң талазы-биле яамызы, Культура база Харылзаа болгаш информатизация яамылары, Национал парктың, “Хүреш” стадионнуң коллективтери кызымак чоруткан.

Бир дугаар эртип турар бо улуг маргылдаага киржири-биле РФ-тиң Чепсектиг Күштериниң 9 шериг кезектеринден командалар (мурнуу, барыын, төп, чөөн шериг округтардан, десант болгаш тускай ракета шериглеринден, шериг-далай флодундан, шеригниң төп спортчу клувундан, 41 дугаар армиядан) тускай чагыткан самолеттарга июнь 28-тиң хүнүнде ужуп  келгеннер". 

Маргылдааның ажыдыышкынынга, Россияның шерииниң шыырак дээн мөгелерин деткиири-биле Тываның Баштыңы Ш.В. Кара-оол, шеригниң төп спортчу клувунуң (ЦСКА) удуртукчузу, полковник Артем Громов, грек-рим хүрешке олимпий оюннарының чемпионнары Россияның алдарлыг спорт мастерлери Вартарес Самургашев база Алексей Мишин, делегейниң хостуг хүрешке 2 дакпыр чемпиону, ССРЭ-ниң алдарлыг спорт мастери Виктор Алексеев, Новосибирскиде спортчу хүрештиң хөй-ниитичи фондузунуң директору Олег Войдук, 41-ги армияның командылакчызының күш-дамыр быжыглаар талазы-биле оралакчызы, подполковник Иван Кувырзин, маргылдааның кол шииткекчизи, делегей чергелиг шииткекчи  Владимир Любимов киржип, сөс ап, спортчуларга чедиишкиннерни күзээннер. 

 

Яамының шаңналдары

Россияның Чепсектиг Күште­риниң шериг кезектериниң аразынга бир дугаар эртип турар спортчу хүрештер маргылдаа­зын организастап эрттиреринге улуг дузаны көргүскени дээш “Дайынчы кады ажылдажылганы быжыглааны дээш” деп медаль-биле ТР-ниң Баштыңы Шолбан Кара-оол биле ТР-ниң Дээди Хуралының Даргазы Каң-оол Давааны шаңнаан. Европа болгаш делегей чемпио­ну Начын Кууларның тренери Айдаш Самданга Россияның Камгалал яамызының Хүндүлел бижиин тывыскан. Ол ыш­каш Россияга база Тывага хос­туг хүрешти сайзырадырын­га улуг үлүг-хуузун киирип чорууру дээш Начын Кууларга Тыва Республиканың “Күш-культураның болгаш спорттуң алдарлыг ажылдакчызы” деп хүндүлүг атты тывыскан.

Россияның камгалал сайыды С.К. Шойгунуң Кубогу дээш бир дугаар эртип турар маргылдаага Төп шериг кезээ 2 команданы салган. Ниитизи-биле 10 команда киришкен. Маргылдааның негелдезин езугаар командалар 12 мөгеден тургустунган (6 мөге грек-рим хүрешке, 6 кижи хостуг хүрешке). 

Бирги командада шупту бис­тиң чаңгыс чер-чурттуг­ла­рывыс, 55-ки мотоадыгжы (даг) бригадазының мөгелери кирген. Оларның аразында хос­туг хүрешке шыырак мөгелер 57 килге Хүреш-оол Дондуг-оол, 65 килге Начын Куулар, 125 килге Айдың Монгуш кирип турар. Ийи дугаар командада хостуг хүрештиң мөгелери: 65 килге Меңги Чудак, 74 килге Арбак Сат, 97 килге Андрей Монгуш, 125 килге Мерген Монгуш. Түңнелинде төп шериг кезээниң 2 дугаар командазы 5 дугаар черни алган.

Бир дугаар чер дээш база төөгүлүг Кубоктуң эдилекчилери дээш түңнел хүрешке 41-ги армияның (төп шериг кезээниң бирги командазы) болгаш Төп спортчу клубтуң (ЦСКА) командалары ужуражып күжүн шенешкеннер. Түңнелинде грек-рим хүрешке сан дең 3-3 кылдыр доо­зулган. Хостуг хүрешке  57 килге Хүреш-оол Дондуг-оол база 65 килге Начын Куулар, 74 килге Арслан Будажапов, 86 килге Марат Хаев, 97 килге Юрий Белоновский удурланыкчыларын тиилээн. Чүгле 125 килге Айдың Монгуш делегей чергелиг спорт мастери Алан Хугаевке ойнатса-даа, ниити сан 8 биле 4 кылдыр дооступ, 41-ги армияның  командазы Кубокту чаалап алган. Команда аайы-биле 3 дугаар черге десант шериглериниң мөгелери төлептиг болган.

Шаңналдыг черже кирген командаларны дараазында билдингир спортчулар белет­кээн: грек-рим хүрешке Олимпий оюннарының мөңгүн медалы­ның эдилекчизи Гейдар Мамедалиев, хостуг хүрешке делегей чемпионадының мөңгүн ме­да­лының эдилекчизи Александр Доржу, подполковник Иван Кувырзин, ТР-ниң Спортчу хүрештер федерациязының президентизи Радислав Наважап, грек-рим хүрешке олимпиада чемпиону Алексей Мишин, а деткикчилери полковник Артем Громов, төп шериг кезээниң удуртукчузу генерал-лейтенант Александр Лапин, ТР-ниң Дээди Хуралының Даргазы Каң-оол Даваа болганнар. 

 

Айдың Монгуштуң кайгамчыктыг тиилелгези

Дараазында хүн, июль 1-де, шериглерниң киржилгези-биле Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң шаңналы дээш 84 мөгениң аразынга тыва хүреш маргылдаазынга 55-ки мотоадыгжы бригаданың мөгези Айдың Монгуш шүглүп үнген. Үжүүрүнге Начын мөге Айдың Отчуржап, 3-4-кү черлерни Чаан мөге Эрес Кара-Сал база Начын мөге Алексей Монгуш үлешкен. Мөгелерниң шаңналдары 5-8-ке чедир 25 муң рубль, а 3-кү,4-кү черлерге 50 муң рубль, 2-ги черниң — 100, 1-ги черниң 200 муң рубль болган.

Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ.

ЧУРУКТАРДА: спортчу мөө­рейлер үезинде.

Арслан АРКЧААНЫҢ тырттырган чуруктары.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.