1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Аныяктар болгаш амгы үе

УЗУН ТЕСТИҢ ШЫНААЗЫНДА

Чиге хүн үнер чүкте,  узун Тестиң карак четпес шынаазынче, ашкан хүннүң херелдерин сүрүп чоруп каан дег, ээр-дагыр оруктарның хүн келген тудум чаар­ттынып турарын эскерип болур.

СЕН — САЙГАРЛЫКЧЫ СЕН

Январь 30-де Тыва Үндезин культура төвүнге Тываның    аныяк сайгарлыкчыларының ийиги түңнел шуулганын ТР-ниң Аныяктар болгаш спорт херектериниң талазы-биле яамы эрттирген. Аңаа ТР-ниң Экономика, ТР-ниң Күш-ажыл болгаш социал политика яамылары, ТР-ниң бизнес-инкубатору, ТР-ниң садыг-үлетпүр палатазының төлээлери, найысылалдың болгаш республиканың аңгы-аңгы кожууннарындан аныяк сайгарлыкчылар, ТКУ-нуң студентилери болгаш өскелер-даа киришкен.

УРУГЛАРГА ХАЛАС

Россияның уруглары 2015 чылдың январь 1-ден эгелеп федералдыг музейлерни халас көөр.

ЧАРАШТАНЫР ТЫВА ӨРГЭЭ

Ажылгыр кижи эки чуртталганың оруун чайгаар тыва бээр. Сөөлгү үеде аныяктарның амыдыралче сонуур­галын бизнес хевири хаара тыртып турар апарган.

САЛЫМ-ЧАЯАННЫГ АНЫЯКТАРГА

Декабрь 26-да Улусчу чогаадылга бажыңынга  ТР-ниң Баштыңы Ш.Кара-оол болгаш ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамызы «+өредилге» деп төлевилел езугаар «Салым-чаяанныг аныяктар» деп программаның  деткимчези-биле 2013-2014 чылда өөредилгеге, спортка, уран чүүлге тергии­дээн аныяктарга тускай дипломнарны болгаш акша шаңналдарны тывыскан.

ТЫВА ХЕВИМ — ЧОРГААРАЛЫМ

«Шын» солуннуң бөгүнгү аалчызы аныяк модельер-дизайнер Шолбана Очур-оол. Чаа чыл уткуштур номчукчуларны сонуургадыры-биле мода делегейинде онза, солун чүү болуп турарын база бодун таныштырарын диледивис.

ШАЖЫН БИЛИГЛЕРИН — АНЫЯКТАРГА

Школачы ажы-төлге шажынны өөредирде, дагылга дугайында билигден эгелеп болур. Бүгү-ле бойдус, арга-арыглар, хову-шөлдер, даг­лар, хемнер, тайга-таңдылар, харын-даа чаңгыс тел ыяш, даш безин угаан-медерелдиг хуулгаазын ээлерлиг. Чүге дээрге материалдыг бойдус-биле чергелештир каракка көзүлбес, кулакка дыңналбас хуулгаазын чүүлдер база бар.

БӨДҮҮН ТЫВА ИЕНИҢ ТӨЛЕПТИГ КЫЗЫ

Республика чергелиг улуг хуралдарга, концерттерге азы спортчу маргылдааларга чурук тырттырар аппарат туткаш, өскелерге шаптыктавазын бодап, солун ужуражыл­галарны, кижилерни тырттырып ап турар аныяк уругнуң адын Ай-кыс Монгуш дээр.Ол — 2007 чылда Омскиниң технология колледжизиниң фотография салбырын дооскан бедик мергежилдиг фотограф. Күш-ажылчы баштайгы базымын «Шын» солундан эгелээн. Тываның аңгы-аңгы кожууннарынга чедип, эрес-кежээ мурнакчыларның, ат-алдарлыг спортчуларның чуруктарын тырттырып, чонга чедирип, таныштырган. Хоочун фотографтар, ат-сураг­лыг фотожурналистер Владимир Савиных биле Виталий Шай­фуллинниң арга-сүмези, деткимчезинге даянып, мергежилин бедидип, дуржулгазы чылдан-чылче улгадып орар. «Чурук тырттырарда чүгле аппарат туткаш, кнопка базар эвес, кижиниң  иштики делегейин чурукка дамчыдып шыдаптарын кызар болза эки» деп бодалдыг.

ИДЕГЕЛДИҢ КӨРҮЖҮ

Кандыг-даа ниитилелге эр кижиниң туружу, көрүжү, үнү херээжен чондан    бир  аңгы, элдеп күштүг,   тускай    кылдыр дыңналыр. Ылаңгыя, ооң уруглар албан черлеринге, имилеме хөй ажы-төл аразынга бодун алдынып чоруур мөзү-бүдүжү, үлегер-чижээ көскү болгаш каракка дораан-на илдиге хона бээр. Ооң чижээнге губернатор төлевилелдерин боттандырар талазы-биле бир көскү ажылдап чоруур хоорай школаларының бирээзи Кызылдың муниципалдыг автономнуг өөредилге чери Н.Н. Макаренко аттыг 15 дугаарлыг лицейде эр башкыларның саны көвүдеп, чогаадыкчы ажылдап чорууру кижиниң сагыжын өөртпес аргажок.

«МЭЭҢ БАЖЫҢЫМ – МЭЭҢ ШИВЭЭМ»

Бо чечен сөстүң утказы ханы. Дээрде ужуп чоруур куштар безин   кире бээр уялыг, а кижи бүрүзүнге чурттаар бажың албан херек. Ол — биске  хүннүң кол айтырыы. Республикада бо талазы-биле хемчеглер алдынып турар.

Эң-не чогаадыкчы аныяк-өскен

2014 чылдың дургузунда хемчеглер бүрүзү республиканың юбилейлеринге тураскааттынган болганда, «Ус-шеверлер хоорайы» мөөрей база-ла 100 чылдаар байырлалдарның демдээ-биле эрткен. Бо чылын салым-чаяанныг уругларның мөөрейи 12 дугаар эртип турары бо. Ол 2003 чылдың июнь 1-де тургустунган. 

ЧYТКYЛ, ТУРА-СОРУК БАР БОЛЗА...

"Уруум Томск хоорайга юрист дээди эртемин чедип алгаш келген. Тергиин демдектерлиг диплому холунда бар, ынчалза-даа мынчага дээр ажыл тып чадап тур"—деп таныырым угбайның муңгарап чугаалап олурганын дыңнадым.

ЧАЛЫЫ НАЗЫН — СОЛУН YЕ

Кижиниң амыдыралында кол черде ооң шилип алганы мергежили өзек болуру чугаажок. Сонуургалы-биле, күзели-биле шилиттинген мергежили бүдүн чуртталгазында кады «чурттаар». Ховар, санныг-ла деп болур, чамдык улус мергежилин душ болуп шилип алыр, тодаргайлаарга, байдалдарның тургустунганы-биле. Шак ынчалдыр мээң маадырым Айнара Артиловна Куулар мергежилин шилип алгаш, ам аңаа бичии-даа хараадавайн, харын-даа өөрүп чоруур. Ол Кыргыз Республиканың Бишкек хоорайда делегей чергелиг «Манас» кыргыз-түрк университеттиң гуманитарлыг факультединде тюркология мергежилиниң аайы-биле өөренип турар. Ынчангаш номчукчуларга республикадан дашкаар өөренип турар аныяк студентиниң солун чугаазын бараалгаттывыс.

«Чайның челээжи»

Дүүн, июль 24-те, найысылалдың Арат шөлүнге, Национал театрның баарынга республика чергелиг уругларның бирги чыыжы «Чайның челээжи» болуп эрткен. Ук хемчегни ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамызының деткимчези-биле эрттирген. Аңаа республиканың кожууннары болгаш хоорайларындан ниитизи-биле 15 команда келген. Улуг-Хем, Таңды, Чаа-Хөл, Каа-Хем, Сүт-Хөл, Тес-Хем… Уругларның школа чанында болгаш доктаамал чайгы лагерьлериниң командалары боттарының кожуунун төлээлеп киришкен.

АЛДЫ ТӨЛЕВИЛЕЛ ТИИЛЕКЧИ БОЛГАН

«Тыва – хөгжүлдениң девискээри» деп аныяктарның өөредиглиг форумунда ийиги спортчу ээлчег эгелээн. Форум ийи чыл улаштыр Таңды кожууннуң девискээринде республиканың база бир бойдус чурумалдыг черлериниң бирээзи Дүрген кашпалындан ырак эвесте эртип турар болгаш «Дүрген-2013» деп атты алган.

Страницы