Тыва Республикада медицинаның «Капитал МС» камгаладылга албан чериниң төлээлери профилактиктиг хемчеглер эртер ужурлуг камгаладылгалыг хамаатыларга хамаарыштыр дыңнадыг ажылын чорудуп турар.
Албан медицина камгаладылгазы-биле диспансеризация эртери деп чүл база ол чүге херегил?
Албан медицина камгаладылгазының полизи-биле диспансеризация эртери дээрге мага-боттуң кадыкшылын, ооң иштинде төл бодарадыр байдалын шинчиириниң немелде аргаларын киирген профилактиктиг эмчи хыналдазы болгаш хоочураан аарыгларны, оларның кедерээр айыылын тодарадырынче угланган бүгү талалыг хемчег.
Кадыкшылынга кичээнгейлиг хамаарылгалыг болуру дээрге чүгле аарый берген таварылгада эмчиге чедери эвес, а кадыкшылын быжыглаар сорулга-биле эмчи албан черлеринге доктаамал баары. Кижиниң чигзинмээни, мага-ботту дүвүретпейн турар, билдинмес аарыгларын үе-шаанда тодарадырынга профилактиктиг хемчеглер дузалаар. Бо бүгүнү албан медицина камгаладылгазының программазының ачызында халас эрттирип турар. Ында кандыг шинчилгелер кирип турарыл база ол ачы-дузаны алырда, чүнү канчаар ужурлугул?
1. 2026 чылда кымнар диспансеризация эртер ужурлугул?
2026 чылда диспансеризацияны 2008, 2005, 2002, 1999, 1996, 1993, 1990, 1987 чылдарда төрүттүнген болгаш 40 хардан өрү назылыг шупту хамаатылар эртер эргелиг. Бир эвес силерниң назы-харыңар диспансеризация эртер даңзыда чок база чиигелделиг категорияларга хамаарышпас-даа болзуңарза, албан эмчи камгаладылгазының хуудузу-биле профилактиктиг эмчи шинчилгезин боттарыңарның быжыглаттынган поликлиникаңарга халас эртип болур силер.
2. Диспансеризацияны канчаар эртерил?
1. Диспансеризацияже бижидип алыңар.
“Күрүне ачы-дузазы” портал таварыштыр азы быжыглаттынган поликлиникаңар-биле харылзашкаш, азы ажылдап азы өөренип турар чериңерге организастаан көжүп чоруур эмчи бригадазының турар черинге диспансеризацияже бүрүткедип алыңар.
Албан эмчи камгаладылгазының хуудузун болгаш бодуңарны шынзыдар документиңерни ап алыңар.
Бүрүткедилге ажылдакчызы албан медицина камгаладылгазының хуудузу-биле эмчи шинчилгезин канчаар эртерин, ону эгелээриниң мурнунда кандыг негелделерни күүседирин айтып берип, таарымчалыг хүннү дугуржуп алыр. Эмчи шинчилгези чаңгыс азы ийи чададан тургустунары силерниң кадыкшылыңарның байдалындан хамааржып болур. Бо бүгү дүрүмнер Россия Федерациязының Кадык камгалал яамызының 2021 чылдың апрель 27-де үндүрген «Улуг назылыг чоннуң чамдык бөлүктеринге профилактиктиг эмчи шинчилгезин болгаш диспансеризацияны эрттирер чурумун бадылаарының дугайында» 404н дугаарлыг дужаалында киир бижиттинген.
2. Шинчилгеге белеткенип алыңар.
Шинчилге эртер хүнүңерде эмнелгеге сула шимчээшкиннер кылырының мурнунда, эртенги шакта аш ижинниг, чемненмейн чедип келир. Бир эвес силер 40 хардан өрү назылыг болзуңарза, кадыг албаныңарда чажыт ханның анализин дужаар апаар силер, ынчангаш ук анализти кандыг арга-биле чорударын поликлиникадан баш бурунгаар айтырып алыңар.
3. Диспансеризацияның бирги чадазын эртери.
Бирги чадада терапевтиң сорулгазы — силерде хоочураан халдавырлыг эвес аарыгларның (байдалдың) демдектери бар бе дээрзин хынап, оларның кедерээр айыылының барымдааларын билип алыры. Эмчиниң диагнозун ылавылаар дээш, ийиги чадада немелде хыналданы болгаш тускай мергежилдиг эмчилерниң шинчилгелерин чорудары-биле эмчиниң көргүзүглерин тодарадыр.
4. Терапевт эмчиже баар.
Терапевт эмчи шинчилгениң түңнелдериниң дугайында тайылбырны бээр, силерниң кадыыңарның бөлүүн тодарадыр, а бир эвес аарыг илереттинген азы аарый берип болур айыыл улуг болза, диспансерлиг хайгааралдың бөлүүн тургузуп, медээлерни силерниң картаңарже киирер.
5. Диспансеризацияның ийиги чадазын эртери.
Ийиги чадаже кижи бүрүзү шилчивес, ону чүгле дүвүрел оттуруп турар байдалдыг кижилер эртер. Бо таварылгада салдынган диагнозту ылавылаары-биле немелде хыналданы болгаш шинчилгелерни чорудары чугула. Диспансеризацияның ийиги чадазының соонда профилактиктиг консультацияны ханыладыр чорудар. Түңнелдерге даянып, эмнээшкинни томуйлаар азы диспансеризациядан дашкаар шинчилелдерже чорудар шиитпирни үндүрер.
6. Албан медицина камгаладылгазы ёзугаар эмчи шинчилгезиниң түңнелин алыр.
Шупту шинчилгелерниң түңнелдери үнүп кээрге, терапевт эмчиже ийиги удаа катап база баар. Эмчи түңнелдерни сайгарып, кадыын камгалаар сүмелерни бээр. Кадыкшылыңарның бөлүүн тодарадыр (олар үш), херек апарза, эмнерни болгаш янзы-бүрү профилактиктиг, кадыкшыл быжыктырар азы кадыын катап тургузар хемчеглерни бижип бээр. Шупту шинчилгелерниң түңнелдери силерниң эмчи картаңарда киир бижиттинген болур.
7. Диспансеризацияга кайы хире үе негеттинерил?
Хөй эвес. Бир эвес диспансеризацияны шын организастаар болза, эмчи албан черинче чүгле ийи катап баар. Бир эвес чемненмейн, аш ижинниг, херек анализтерлиг келир болзуңарза, шинчилгелерниң хөй кезиин профилактика кабинединге (азы участок эмчизинге) бир дугаар келген хүнүңерде-ле эртип ап болур силер.
Бир дугаар хүнче 3-5 шак чардынар. Ийи дугаарында, каш хонук эрткенде, лабораторлуг шинчилелдер болгаш анализтер харыызын алырда, колдуунда бирден алды шак чедир негеттинер.
Диспансеризация дээш эмнелге хууду (больничный лист) берип турар бе?
Чок, ол чугула эвес. Ажыл хүнүнде эмчи шинчилгезин эртер дизе, ажыл берикчизи-биле хүнүн дугуржуп алгаш, төлевирлиг дыштаныр бир хүннү бээр дугайында билдириишкинни киирер. Диспансеризация эртеринге төлевирлиг дыштаныр хүн “РФ-тиң Күш-ажыл кодекизиниң” 185.1 чүүлүнде демдеглеттинген. Бо дыштанылганы 18-39 харлыг хамаатылар үш чылда чаңгыс катап, а 40 хардан өрү назылыглар чылдың-на ап болур. Ажылдап турар пенсионерлер болгаш пенсия назыны чоокшулап орар улус диспансеризация эртеринге ийи хонук дыштаныр эргелиг.
8. Диспансеризациядан ойталап болур бе?
Силерниң диспансеризациядан долузу-биле азы эмчиниң кайы-бир шинчилгезинден ойталаар эргеңер бар.
Ынчалза-даа ойталаарын сүмелевейн турар бис, чүге дизе аарыгны эртежик илередип алыр болза, ону дүрген эмнеп эгелээш, когун үзе эмнээри белен болур. Силерниң амы-тыныңарны камгалап ап болур халас арга — диспансеризациядан ойталаарының мурнунда ону утпаңар.
Бир эвес эмчи дузазының дугайында азы эмчи дузазын чедирер хуусаазын сагывайн барган болза, “Капитал МС” кызыгаарлаттынган харыысалгалыг ниитилелдиң Харылзажыр төвүнче 8-800-700-10-78 дугаарже долгааш, Тыва Республикада салбырының төлээлери-биле харылзажып азы компанияның https://kapmed.ru. албан ёзузунуң сайтызынга айтырыгны тургузуп болур.
Камгаладылгалыг кижи бүрүзү бистиң https://kapmed.ru/about/polls/ сайтывыста «Айтырылга» деп кезээнге бодунуң бодалын арттырып, медицина албан чериниң ажыл-чорудулгазының талазы-биле айтырыгларга харыылап болур. Кадык болуңар!
“Шын” №35 2026 чылдың сентябрь 10