| Чогаалчы болгаш номчукчулар |
Кайгамчыктыг салым-чаяанныг, чогаалдарны уругларга таарыштыр уран-чечен бижиир чогаалчы Александр Сан-оолович Шоюн-биле ужуражылга чаштар оран-савазы – Каа-Хем суурнуң төпчүткен ном саңынга болуп эрткен.
Александр Шоюн – тыва парлалганың хоочуну. Ол Москвада Б. Щукин аттыг театр институдунга өөренип тургаш-ла, республика солуннарынга сургуул өөрлериниң дугайында материалдарны доктаамал бижип турган. Училищени 1978 чылда дооскаш, тыва театрга артист болуп ажылдап эгелээн. Оон театрга режиссёрнуң дузалакчызынга, чогаадыкчы бөлүктүң эргелекчизинге ажылдаан. Ол 1983 чылда республиканың “Тываның аныяктары” солуннуң корреспондентизинге ажылдап кирген.
Оон эгелээш-ле ол амыдыралын тыва парлалгага тураскааткан. Александр Шоюн – республиканың “Сылдысчыгаш” уруглар солунун катап тургускан кол редактор. Оон “Шын” солуннуң, “Башкы” сеткүүлдүң кол редакторунга ажылдаан. Амгы үеде бодунуң тургузуп алганы уругларга “Алдын-Кушкаш”, “Салгынчыгаш” база “Алдын Эртине” ном үндүрер черниң кол редактору болуп ажылдап чоруур.
Ужуражылганың киржикчилери — Каа-Хем суурнуң Т.Б. Куулар аттыг школазының Хүнчүгеш деп аттыг чайгы лагеринде дыштанып турар эге класстарның өөреникчилери. Уруглар, оолдар болгаш башкылары Жанна Валерьевна Доржу-оол база Чойган Калый-ооловна Ховалыг олар-биле чогаалчының чогаадыкчы ажыл-ижиниң, өг-бүлезиниң дугайында ооң бодундан дыңнаар аас-кежиктиг болганнар.
Ужуражылгаже чалаткан хүндүлүг аалчылар – Россия Федерациязының алдарлыг башкызы, Россияның улус өөредилгезиниң тергиини, дээди категорияның башкызы Өнермаа Курбааевна Ондар биле Тыва Респубиканың культуразының алдарлыг ажылдакчызы, Самагалдай суурнуң Хүндүлүг хамаатызы, Тес-Хем кожууннуң алдарлыг ажылдакчызы Наталья Капсыл-ооловна Дугар-оол олар уруглар болгаш аныяктар аразында чугаада тыва дылдың чидип бар чыдарының талазы-биле дүвүрелин илереткеннер. Тыва дылга уруглар бичиизинден-не чугаалап, номчуп өөренип алзын дээш, уруглар чогаалчызы Александр Шоюннуң кылып чорудуп турар чогаадыкчы ажылын бедии-биле үнелээннер. Ылаңгыя бичии уругларга янзы-бүрү хемчээлдиг номчугаштарны парлап үндүрүп турарын онзалап демдеглээн.
Тускай белеткээн чурук каасталгаларлыг “Чаштар ораны – мээң делегейим” деп видео-таныштырылга база “Чаштарга бараан болган чогаалчы” деп номнар делгелгези ужуражылганың хөөнүн улам каастаан.
Ном саңының ажылдакчыларынга, ужуражылгага келген аалчыларга, уругларга болгаш башкыларга чылыг-чымчак уткуп ап, кичээнгейлиг дыңнап, сонуургаан айтырыгларын салганы дээш өөрүп четтиргенин чогаалчы Александр Шоюн илереткен. Бодунуң өмүнээзинден кижи бүрүзүнге “Алдын-Кушкаш” сеткүүлүнүң ээлчеглиг үндүрүлгелерин, ол-бо талазындан номчуур орус, тыва дылдарда үнген “Сонуургакпай” деп номнарын белекке берген. Орус, тыва дылдарда үнген “Сонуургакпай” болгаш “Селбер койгунак” деп номнарын Каа-Хем суурнуң ном саңының фондузунга белек кылдыр тудускан.
/ Эллада АК-ЛАМА, төп ном саңының чурт-шинчилел килдизиниң ажылдакчызы.
Чурукту Айдана ДҮПЧҮР тырттырган.
“Шын” №28 2026 чылдың июль 23
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn