Ада-чурт эртеминиң сайзыралынга болгаш Сибирьниң социал-экономиктиг хөгжүлдезинге үнелеп четпес үлүг-хуузун киирген совет болгаш российжи химик, Россияның эртемнер академиязының академиги, профессор, техниктиг эртемнерниң доктору, Алтай край болгаш Бийскиниң хүндүлүг хамаатызы Геннадий Викторович Сакович 95 харлаан юбилейин демдеглеп турар.
Россияның Президентизи Владимир Путин эртемденге байыр чедирген телеграмманы чоруткан. «Силерниң тургускан школаңар бо хүнде бедик ат-алдарлыг, салым-чаяанныг өөреникчилериңерни болгаш чаңгыс бодалдыг кижилерни бодунуң перспективтиг идеялары болгаш сорулгалары-биле каттыштырып турары өөрүнчүг-дүр» - деп, күрүне баштыңы онзалап демдеглээн.
Россия Федерациязының Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзи Анатолий Серышев Алтай крайга ажылчын сургакчылаашкын үезинде шылгараңгай эртемденниң Ада-чурт эртеминиң хөгжүлдезинге болгаш чурттуң технологтуг арга-шинээн быжыглаарынга онза ролюн демдеглеп, байырны боду барып чедирген.
«Геннадий Викторович – эртемге болгаш Ада-чуртка кызыгаар чок бараалгалдың езулуг үлегер-чижээ-дир. Ооң күш-ажылы Россияның болгаш делегейниң эртеминге үнелеп четпес үлүг-хууну киирип, чугула күрүне айтырыгларын — камгалал аргазын быжыглаарындан эгелээш, экологтуг арыг технологияларны чогаадыр дээн сорулгаларны шиитпирлээринге үндезинни салган. Академик Саковичиниң үлегери амгы үениң эртемденнерин чурттуң хөгжүлдези дээш ажылдаарынче, чалыы угаан-медерелдиң оттуушкунунче, салым-чаяанны сайзыраңгайжыдарынче, чаа эртем идеяларын боттандырарынче тура-сорукту берип киирип турар» - деп, Анатолий Серышев чугаалаан.
Эртемденниң эртем талазы-биле чедиишкиннериниң аразында бедик энергиялыг материалдар, энергия камнаар технологиялар, нефтиниң аар артынчыларындан чук бүдүрери, титан, цирконий, иттрий, церийниң нарын дисперстиг оксидтерин үндүргени бар. Ооң удуртулгазы-биле делегейде бир дугаар нано хемчээлдиг алмаз бүдүрүлгези тургустунган. Академиктер Сергей Королев, Владимир Уткин болгаш Виктор Макеевтиң удуртканы кол конструкторлар чөвүлелдеринче академик Сакович кирип турган. Ол — үш монографияның, 500 ажыг эртем ажылдарының, 250 чогаадыкчы ажылдарның болгаш патентилерниң автору. Ооң эртем удуртулгазы-биле 220 ажыг кандидат болгаш 20 ажыг доктор диссертациялары бижиттинип, камгалаттынган.
Академик Сакович Сибирьниң социал-экономиктиг хөгжүлдезинге улуг үлүг-хуузун киирген. 2001 чылда Бийск хоорайга ооң тургусканы Россияның эртемнер академиязының Сибирь салбырының химиктиг болгаш энергетиктиг технологиялар айтырыгларының институду эртем-шинчилел болгаш чогаадылганың чугула төвү апарган. Бо хүнде институт чурттуң камгалал, эм-таң бүдүмелдериниң синтези, биче хемчээлдиг энергетиканы хөгжүдериниң тускай шинчилелдери-биле идепкейлиг ажылдап, Алтай край девискээринден үнүштер чиг эдин ажыглап тургаш, химиктиг биотехнология адырында шинчилелдерни чорудуп турар.
Геннадий Сакович кол кичээнгейни аныяктарның кижизидилгезинче болгаш өөредилге инфраструктуразын тургузарынче угланган хөй-ниити ажылында идепкейлиг киржип турар. Ооң күжениишкиннери-биле Бийск хоорайда крайның бирги лицейи биле бассейнниг уруглар садын туткан, а 1985 чылда аныяктарның чуртталга комплекизин организастаан Сибирьде чаартыкчы төлевилелди боттандырган.
Чурттуң мурнунга шылгараңгай ачы-хавыяазы дээш академик Сакович хөй санныг шаңнал-макталдарга төлептиг болган, оларның аразында Ленин премиязы, Социалистиг Күш-ажылдың Маадыры хүндүлүг ат, ССРЭ-ниң болгаш Россия Федерациязының Күрүне шаңналдары бар. Томскунуң күрүне университединиң профессорлары болгаш доозукчуларының аразындан 2025 чылда «Ада-чурт мурнунга ачы-хавыяазы дээш» орденниң бир дугаар долу кавалери ол болган.
Анатолий Серышев эртем ниитилелиниң төлээлери-биле доктаамал ужуражып, ада-чурттуң эртемин хөгжүдеринче угланган инициативаларны доктаамал деткип турар. Сибирьниң бурунгаарлаашкыны мурнакчы эртем-шинчилелдери, инновациялыг ажылдар, бедик шынарлыг кадрлар белеткелинге идиг чокта болдунмас дээрзин бүрүн эргелиг төлээ демдеглээн. Регионнуң эртем талазы-биле күчү-шыдалы национал экономиканың чугула айтырыгларын шиитпирлээрде болгаш чоннуң амыдырал-чуртталгазының шынарын экижидерде, долузу-биле ажыглаар ужурлуг стратегтиг курлавыр-дыр деп ол демдеглээн.
«Эртемниң хөгжүлдези — бистиң чуртувустуң келир үезинче инвестиция-дыр. Сибирь аажок улуг интеллектуалдыг күчү-күштүг, а бистиң сорулгавыс – ол күчү-шыдал долузу-биле ажыттынарынга байдалдарны тургузар. Эртем школаларын деткиирин, аныяк эртемденнерге дузалажырын ам-даа уламчылап, эртем биле практика аразында харылзааны быжыглаар бис» - деп, Анатолий Серышев онзалап демдеглээн.