Чоокта чаа Кызылдың А.А. Араптан аттыг 2 дугаар школазынга Космонавтика хүнүнге тураскааткан янзы-бүрү хемчеглер болуп эрткен. Хуралдаар залга чалаткан хүндүлүг аалчылар, башкылар, өөреникчилер шыгырт долдур олурупкан. Аалчылар аразында кымны чок дээр, бир-ле дугаарында сценаже Тыва авиашугумнуң баштайгы херээжен ужудукчузу, аныяк кыс Сайдаш Ооржакты чалаан. Ужудукчу болуксаар болзуңарза, бир-ле дугаарында, спорт-биле чарылбас, хөй маңнаар, эштир, быжыг тура-соруктуг болур деп ол чагаан.
Хоочуннарның мурнундан Сайдам Ооржак сөстү алган. Ол хөй чылдар дургузунда совет партия шугуму-биле удуртукчулап, Республиканың уруглар эргезин камгалаар фондузун даргалап, амгы үеде “Дыңна, Хемчик” деп хоочуннар бөлүүнүң координатору болуп турар.
Сайдам Чамзырыновна бо байырлал дээрге кончуг улуг патриотчу утка-шынарлыг деп демдеглээн. Чүге албан-биле 2 дугаар школада эрттирип турарыл дээрге, бистиң школавыс шаанда Тывага база бир-ле дугаарында ажыттынган школа болуп турар. Бо школадан хөй санныг тыва кадрлар доозуп үнгеш, чурттуң хөгжүлдезинге улуг үлүг-хуузун кииргеннер. Келир чылын бо школаның 100 чыл юбилейлиг байырлалын эрттирер деп турары кончуг өөрүнчүг байдал дээрзин дыңнаткан.
“Ийи дугаар школаның баштайгы доозукчулары бистиң амгы үеде чедип алган чедиишкиннеривистиң фундаментизин тургускан, кажан-даа уттундурбас кижилеривис болур. Эң-не эки төөгүлүг школаның өөреникчилери болганыңарга байыр чедирип тур мен” – деп, Сайдам Чамзырыновна чугаазын дооскан.
Дараазында хоочуннар мурнундан Мария Лопсан-Серен башкы сөс ап чүве чугаалаан. Мария Ондаровна башкыны Тывада танывас, билбес кижи чок. Ол “Россия Федерациязының улус өөредилгезиниң тергиини” деп демдектиң эдилекчизи, Тыва Республиканың алдарлыг башкызы, хөй-ле өөреникчилерни эртем-билигге чедирген башкы.
Ол мынчаар сактып чугаалаан: “Бис ынчан, 1961 чылдың апрель 12-де, 5-6 класс бичии уруглар турган бис. Бичии көдээ суурга чурттап турган болгаш, бот-боттарывысты шупту билчир бис. Ол хүн изиг хүн чүве. Суурга чагы кырынга “радио” деп чүве бар, кезээде ону дыңнаар бис. Дүъште радиода орус үн чүве чугаалап чарлап турган. “Октаргайже (космос) орус совет кижи ужуп үнген” деп чарлап турган. Бис ынчан ол үелерде “космонавт”, “космос” дээн ышкаш сөстерни билбес турган бис. Ынчалза-даа дээрже көрүп алгаш, өөрүп маңнажып турганывыс уттундурбас. Оон бээр ам хөй-хөй чылдар эртип, космос деп чүл, Гагарин деп кымыл дээрзин кижи бүрүзү билир апарган”.
Сактыышкыннар соонда неделя дургузунда эрткен хемчеглерни түңнеп, тиилекчилерни шаңнап-мактаан.
Сес класстар аразынга “Космос, космонавтылар, планеталар” дугайында викторина болуп эрткен. Викторина эгелээр мурнунда өөреникчилерге кыска беседаны культура адырының хоочуну, хөй-хөй чылдарда библиотекарьлап ажылдап чораан Сереңмаа Норбуевна Маадыр-оол кылган. Өөреникчилер идепкейлиг киржип, бо талазы-биле билии шыырак дээрзин көргүскеннер.
“Дыңна, Хемчик” деп бөлүктүң хоочуннары, деткикчилер: Сайдам Ооржак, Сереңмаа Маадыр-оол, Мария Лопсан-Серен, Дайна Көгел, Аяс Ондар, Маргарита Монгуш, Майя Жамц, Клара Санаа болгаш өскелер-даа.
Хемчегниң сөөлгү хүнүнде өөреникчилерниң болгаш хоочуннарның каттышкан концерт номерлерин көргүскен.
Дайна Көгел “Гагаринниң хүлүмзүрүү” деп Юрий Кюнзегештиң шүлүүн номчаан. Ол ышкаш хоочуннарның “Кадыкшыл болгаш танцы” деп бөлүү Д. Шостаковичиниң аялгазы-биле “Вальс победы” деп боттарының чогаадып тургускан танцызын кончуг тааланчыг болгаш чиик ойнап күүсеткеннер. Бөлүктүң удуртукчузу – ТР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы Зинаида Томур.
Ниитизи-биле бо хемчег кончуг эки утка-шынарлыг, бедик деңнелге эрткен. Өөреникчилерниң патриотчу кижизидилгезинге дээштиг болган. Бис, хоочуннар бөлүү, 2 дугаар школаның коллективинге өөрүп четтиргенивисти илередир-дир бис.
/ Сереңмаа МААДЫР-ООЛ, “Дыңна, Хемчик” деп чогаадыкчы бөлүктүң мурнундан.
Чуруктарны авторнуң архивинден алган.
“Шын” №18 2026 чылдың май 14
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар max.ru/join/egenQ...