Бо хүннерде Тывада онзагай болуушкун — Делегей чергелиг IV буддийжи шуулган канчаар-даа аажок бедик деңнелде эртип турар. Шуулганның онзагай, чараш хемчеглерин республиканың чурттакчы чону база аалчылары улуг магадал-биле көрүп киришкен.
Кандыг-бир улуг хемчег эрттирерде, дыка хөй чогаадыкчы кижилерниң күжү үнер дээрзи билдингир. Ылаңгыя культура албан черлериниң ажылдакчылары шуулганның культурлуг хемчеглеринге эң-не улуг киржилгелиг болган. Оларның кылган ус-шевер, чогаадыкчы ажылдарының ачызында шуулганның хемчеглеринге онзагай чараш чүүлдерни көөр аргалыг болган бис. Чижээлээрге, “Көшкүн чоннарның кавайы” деп оюн-көргүзүгнүң кол маадырларының чараш идик-хевин В. Көк-оол аттыг национал театрның дааранылга цегиниң ус-шеверлери даараан. Чон караанга көзүлбес-даа болза, кончуг улуг, нарын ажылды кылып турар даараныкчыларның ажылы-биле шуулган бүдүүзүнде таныжар аргалыг болдум.
Национал театрның дааранылга цегинде эң-не дуржулгалыг ус-шеверлер ажылдап турар: Оксана Чаш-ооловна Алдын-оол, Лилия Маадыр-ооловна Ондар, Азияна Михайловна Дулуш, Юлия Семеновна Кыргыс база Жанна Каң-ооловна Халагаева.
Цехтиң эргелекчизи Оксана Алдын-оолдуң тайылбыры-биле алырга, олар “Көшкүн чоннарның кавайы” деп оюн-көргүзүгнүң кол маадырларының идик-хевин июнь 22-ден тура даарап эгелээннер, ажылды доозарынга чедир ийи-ле хонук арткан.
“Бис 28 кол маадырның костюмнарын даарап тур бис. Ооң эскизин национал театрның костюмнар талазы-биле чурукчузу Кулчана Александровна Шоюн биле якут чурукчу Сардана Симоновна Федотова кылган. Оларның чогаадып чураан эскизтери-биле ажылдап турар бис” — деп, Оксана Чаш-ооловна ажылын таныштырды.
Даарап турар костюмнарның пөстери дыка нарын, чараш, колдуунда торгу, лён (ак хендир), замша, хөм дээш оон-даа өске. Пөстерни Кыдат, Моолдан садып эккелген. Шевер кыстар чүгле даараныр машиналар-биле ажылдап турар эвес, каасталгаларын — стразы, чинчилерни хол-биле илип турарлар.
“Артистер, самчылар хөй шимчээшкиннер кылыр болгай. Ынчангаш эптиг, орулбас, быжыг кылдыр, шын даараар бис. Бир маадырның костюмунга-ла 4-5 янзы чүүл кирип турар: бөрт, хөйлең, юбка, чүвүр дээш оон-даа өске. Ынчап кээрге ниитизи-биле 140 ажыг идик-хепти белеткеп турар-дыр бис” — деп, Оксана Чаш-ооловна тайылбырлады.
Театрның дааранылга цехинде эң-не кол маадырларның костюмнарын даарап турар болза, Кыдатта ниити массовканың, Якутияда самчыларның идик-хевин даарап турар дээрзин дыңнаттылар.
Даараныкчылар кижи бүрүзү аңгы-аңгы ажылдыг болду. Чижээ, Азияна Михайловна Сүбедей маадырның хевин быжып турар, а Оксана Чаш-ооловна Ак-Тара бурганның юбказының чинчилерин илип, чараштап турарын сонуургап көрдүм. Арткан кыстар бирээзи машинада дааранган, өскези бөрт каастаан, база бирээзи белен хепти манекенде кедирген чай чок-ла турлар.
Даараныкчылар ажылын үезинде доозуптарынга бүзүрелдиг, чүге дизе оларның дуржулгазы улуг, ооң мурнунда черле артистер хептери даарап өөренген база шак-ла мындыг улуг хемчеглерниң ажылынга үргүлчү киржип турганнар.
“Чайгы шөлээвисте дыштаныр тургаш, чайладыр дааранып келдивис. Ынчалза-даа мындыг төөгүлүг, делегей чергелиг шуулганга киржилгелиг болганывыска чоргаарланыр-дыр бис” — деп, Оксана Чаш-ооловна байырлажып тура чугаалады.
А. СОЯН.
Авторнуң тырттырган чуруктары.
«Шын» №32 2026 чылдың август 20
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn