Тывага Тиилелге хүнүн таварыштыр «Чаңгыс демниг Россия» партиязының төлевилелдериниң ачызында эртип турар Сибирь федералдыг округтуң бүдүрүкчүлериниң «Енисей Экспо» делгелгези 28 дугаар болуп эрткен. 2004 чылдан тура болуп турар “Тыва Экспо” делгелгези адын 2023 чылдан эгелеп “Енисей Экспо” деп өскерткен. Кожа-хелбээ регионнарның сайгарлыкчылары болгаш Моолдуң төлээлери боттарының барааннарын болгаш ачы-дуза хандырылгаларын таныштырары-биле Кызылга келген. Хемчегге ниитизи-биле 64 компаниядан киржикчилер хаара туттунган. Эрткен чылын Хакасия биле Тываның аразында кады ажылдажылгалар тургустунган турган.
“Дугуржулга езугаар Хакасиядан суй белектерни эккелген. Кожаларывыстың кылган продукциязын көрүп, деңнеп, арга-дуржулгазын үлежиринге бо хемчег бистиң ус-шеверлеривиске дыка ажыктыг деп бодаар мен” – деп, “Чаңгыс демниг Россия” партиязының кежигүнү, Тываның Дээди Хуралының (парламентизиниң) депутады Аяс Мөңге чугаалаан.
Делгелгеге Новосибирск биле Красноярск хоорайларның тудуг, инженерлиг болгаш харылзаа дериг-херекселдери, идик-хеп, бажыңның пөс-таавы эдилелдери, каасталгалар, суй белектер дээш оон-даа өске хереглел барааннары делгеттинген турган.
Улуг назылыг улустуң сонуургалын янзы-бүрү ары чигири хаара туткан.
"Бо ары чигирин, “Енисей Экспо” делгелгези болуп эртерге-ле, үргүлчү садып алыр мен. Ары чигирин мынчаар ап алырымга, кышты өттүр чеде бээр" – деп, делгелгеге келгеннерниң бирээзи өөрүшкүзүн илереткен.
Бо чылын делгелге делегей чергелиг эрткен. Моолдан аалчылар база келгеш барган. “Бис база силерниң-биле ажылдаар дээш кызып, барааннарывысты Россияның садыг-саарылгазынче үндүрер күзелдиг бис. Бо удаада чаа бараанны бараалгадып тур бис. Ол дээрге Улан-Баторда бүдүрүп турар моол лапша. Эки, экологтуг продукция-дыр” – деп, Моолдуң Увс аймактың садыг-саарылга, үлетпүр палатазының президентизи Санж Сэржим чугаалаан.
Моолду Евразийжи экономиктиг эвилелче киирериниң дугайында Россияның Президентизиниң айтыышкынынга атты салганы демдеглеттинген. Ол чүүл российжи экспортёрларже барааннарын чиигелделиг чорударынга дузалыг. Ооң ачызында сайгарлыкчылар элээн хөй акша-хөреңгини камнап ап, артыкшылын боттарының бизнезиниң болгаш ажыл-агыйының сайзыралынче ажыглаар арганы бээр.
“Бистиң сайгарлыкчыларывыска ажыктыг чүүл болза 370 хире бараанның кызыгаар эрттирилгезиниң албан үндүрүүн тикке чедир чоокшулады эвээжеткен. Ооң мурнунда каайлы 6 хуу хире турган болза, ам 0,2 хуу апарган. Келир үени баш удур даап бодаар болза, республиканың сайгарлыкчылары 15 хире сая рубль камналганы чедип алыр аргалыг болур, ол чүүл бараанның үндүр сөөртүлгезиниң чижилгезин экижидеринге чедирер” – деп, Тываның Садыг-саарылга, үлетпүр палатазының президентизи Андрей Ондар демдеглээн.
Делгелгеге «Тывамедиагрупп» информастыг агентилелдиң реклама килдизи база бодунуң продукциязын болгаш ачы-дуза хандырылгазын бараалгаткан. Чурттакчылар чонда билдингир «Шын», «Тувинская правда», «Тываның аныяктары», «Сылдысчыгаш» солуннарын бижидип, бедик шынарлыг суй белектерни чагып ап болур аргалыг болган. Тус черниң бүдүрүкчүлериниң, чижээ аът казы дээн ышкаш, эъттен кылган амданныг чемнерин база садып турган.
“Бо дээрге кандыг-даа немелделер болгаш химиктиг бүдүмелдер чок, экологтуг арыг эът-тир. “Енисей Экспода” каш чыл улаштыр киржип тур мен. Түңнелдери кончуг эки-дир” – деп, хууда сайгарлыкчы Мерген Шогжал делгелгениң ажылын үнелээн.
Делгелгениң чаа киржикчилериниң аразында эт-сеп болгаш бажың херекселдериниң бүдүрүкчүлери база бар болган. «Сибирь Экспо» дээрге сайгарлыкчыларның регионнар аразынга кады ажылдажылгазын тургузар эптиг аргазы. Делгелге май 10-га чедир ажылдаан.
/ Бистиң корр.
Чуруктарны ТМГ-ден алган.
“Шын” №18 2026 чылдың май 14
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар max.ru/join/egenQ...