Тываның Чазаанга Уруглар эргелериниң талазы-биле бүрүн эргелиг төлээ Саида Сеңгии 2026 чылдың баштайгы үш айында кылдынган ажылдарын илеткээн. Дилеглер саны эрткен чылдың бо үезинге деңнээрге, ийи катап, азы 26-дан 56 чедир көвүдээн.
Тывада Уруглар эргелерин камгалаар талазы-биле бүрүн эргелиг төлээ институдунга бүзүрелдиң улгатканының, ооң ажыл-чорудулгазының дугайында республиканың чурттакчыларының билир апарганының бадыткалы-дыр. Уруглар омбудсмениниң талазындан кичээнгей болгаш деткимче негеттинип турар социал, эрге-хоойлу азы гуманитарлыг айтырыгларның барын база көргүзүп турар.
Ада-иелер (35 таварылга), өске-даа төрелдери, сагыш човангыр хамаатылар (7-7), уруглар албан черлериниң удуртукчулары болгаш назы четпээннер боттары бүрүн эргелиг төлээден дузаны дилээннер. Дилеглерниң үштүң бир кезии азы 21 дилег Кызыл хоорайдан. Тываның 10 кожуунундан база Ак-Довурак, Абакан, Якутск, Комсомольск база Москва хоорайлардан дыңнадыглар кирген.
Уругнуң өг-бүлеге чурттаар болгаш өзер эргезин хандырарының талазы-биле 13 кижи дилег киирген. Оон аңгыда уругларның социал хандырылгазы, камгаладылгазы, эмнээшкини болгаш реабилитациязы, өөредилгези, чурттаар оран-сава, бедик юридиктиг дуза алырының болгаш судка камгалаарының, күш-культура болгаш спорт бөлгүмнеринче баарының, адын болгаш ат-алдарын камгалаарының дугайында дилеглер бар.
Дилеглерниң хөй кезии уругларның хоойлу езугаар эрге-ажыын камгалаарынга хамааржыр. Чижээ, Саида Сеңгииниң киржилгези-биле ийи уругну суд шиитпирин өскерткен соонда, өг-бүлезинче эгиткен. Уруглар садтарынга болгаш школаларга өөренип кирерин чылдагаан чокка ойталаан база чугула эмчи ачы-дузазын көргүспээни-биле холбашкан айтырыглар шиитпирлеттинген. Инвалид уруглуг өг-бүлени социал бажың-биле хандырар айтырыг амгы үеде шиитпирлеттинип турар.
Саида Сеңгии Тываның Баштыңының республикада Уругларның эргелерин камгалаар бүрүн эргелиг төлээ институдун хөгжүдери-биле холбашкан даалгаларының күүселдезин база илеткээн. Чижээ, Владислав Ховалыг кожуун бүрүзүнге инвалид уруглар херектериниң талазы-биле чөвүлелдерни тургузуп, ындыг ажы-төлдү база өг-бүлелерин деткиир хүлээлгелерниң күүселдезин хайгаараар сорулганы салган. Чер-черлерде ындыг чөвүлелдер тургустунган, оларның ажылы чоорту чурумчаанын омбудсмен чугаалаан. Каа-Хем, Таңды, Өвүр, Мөңгүн-Тайга, Улуг-Хем, Чаа-Хөл кожууннарда база Ак-Довурак хоорайда ындыг чөвүлелдерниң идепкейлиг ажылдап турары демдеглеттинген.
Кожууннарның чагырга даргалары Төлээлекчилер хуралының депутаттарынга уругларның байдалын чылдың-на илеткээрин Тываның Баштыңы дааскан. Бо даалга амдыызында чедир күүсеттинмээнин уругларның эргелерин болгаш сонуургалдарын камгалаар талазы-биле тус черниң специалистериниң билиглери, арга-дуржулгазы чедишпес. Ынчангаш Чазак Даргазының социал айтырыглар талазы-биле харыысалгалыг оралакчылары-биле кады ол угланыышкынны харыылап турар муниципалдыг төлээлерге өөредилге семинарларын организастаарын саналдаан.
Владислав Ховалыг ук эгелээшкинни деткээн. Республика Баштыңы Саида Сеңгии-биле кады ТР-ниң Өөредилге яамызы Тываның чурттакчыларының хөй айтырыглар тургузуп турары коррекциялыг школаларның болгаш психологтуг эмчи-педагогика комиссиязының ажыл-чорудулгазынга хыналданы чорударын негээн. Чагырга даргаларынга июнь 1-ге чедир кожууннарында уругларның байдалының дугайында илеткелдерни киирер даалгаларын база берген.
Ч. СААЯ белеткээн.
Чурукту ТР-ниң Чазааның парлалга албанындан алган.
“Шын” №17 2026 чылдың май 7
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар max.ru/join/egenQ...