Еревандан ийи дакпыр чайынналчак тиилелге
2026 чылдың май 28-тен 31-ге чедир Ереванга Хүрештиң каттышкан делегейиниң өмээржилгези-биле панкратионга Европаның бирги чери дээш маргылдаа болгаш Чемпионат болуп эрткен.
Арменияга болган Европаның бирги чери дээш база Чемпионадынга панкратион болгаш ММА маргылдааларынга Россияның чыынды командазы 1-ги черни алган. Бистиң спортчуларывыс боттарының кадыг-шыңгыы тура-соруун көргүскен.
Чаян-Кежик Монгуш 20 харга чедир спортчулар аразынга алдын медальды чаалап алган. 57 кил деңзилиг мөгелер аразынга түңнел хүрешке Россияның 2 шылгараңгай мөгези Чаян-Кежик Монгуш биле Альберт Оганесян таваржып келгеш, ачыр-дачыр тудушкан түңнелинде Чаян-Кежик Монгуш чемпион болган.
База бир чаңгыс чер чурттуувус Субудай Кичел-оол элээди оолдар аразынга хүрешкеш, хүлер медальды чаалап алган. Ол бодунуң ёзулуг тура-соруктуун бадыткап, делегей чергелиг деңнелге командазын төлептии-биле көргүскен.
Алдын согун
Май 28-те 11-17 харлыг элээди оолдар, уруглар аразында “Алдын-согун” тыва ча маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 68 спортчу киришкен. Оолдар аразынга оларның аразындан 18 санны арыг ойнааш, Тожудан Аяжы Кашпык-оол тиилекчи болган. Ийигизинге 17 сан-биле Чаа-Хөлден Каң-Болат Шолур ийиги черге келген. Үшкүзүн 15 сан-биле Спорттуң национал хевирлерин сайзырадыр төптүң кижизиттирикчизи Сайын Соян чаалап алган. Артканнары 12-13 саннарны ойнааш, 4-тен 8-ки черлерже киргеннер. Оларга Барыын-Хемчиктен Айыжы Ооржак, Шожал Сембил, Артына Эртине, Чөөн-Хемчиктен Найыр Монгуш, Спорттуң национал хевирлерин сайзырадыр төптен Сонам Шагжы хамааржыр.
Кыс улус аразынга 20 санны аткаш, Барыын-Хемчиктен Агата Ооржак шылгараан. Ол-ла кожуундан Даң-Хая Куулар 19 санны ойнап алгаш, ийиги черге төлептиг болган. 17 санныг Ак-Довурактан Аюша Ооржак 3-кү черге келген. 4-тен 8-ки черлерже Чаа-Хөлден Диана Салчак, Барыын-Хемчиктен Снежана Иргит, Алина Куулар, Спорттуң национал хевирлерин сайзырадыр төптүң спортчузу Лян-Хуа Монгуш, Кызылдың 8 дугаар школазының өөреникчизи Байлак Седип-оол киргеннер.
Тиилекчилер болгаш шаңналдыг черлерже киргеннерден аңгыда, тускай шаңналдарны база тывыскан. Тиилекчини белеткээн тренер дээш Чадаң-Кат Ооржакты шаңнаан. Тиилелгеже чүткүл деп номинацияны Мөңгүн-Тайгадан Юлия Барбага тывыскан.
Ук маргылдаага Тываның Ажаалга банкызы деткикчилээн. Организакчылар оларга четтиргенин илередип, улаштыр кады ажылдажылганы күзээн.
Тывада “Президентиниң маргылдаалары”
Май 24-тен 27-ге чедир республикага школачылар аразынга “Президентиниң маргылдаалары” Бүгү-российжи спортчу хемчеглерниң регионалдыг чадазы болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле боттарының кожууннарынга болгаш девискээр аайынче маргылдааларга шылгарап үнүп келген Тываның 11 шилиттинген командалары киришкен.
Маргылдааның киржикчилери болур 6-гы класстың өөреникчилери хөй мергежилдиң маргылдааларынга, шимченгир оюннарга, дүрүмнер билирин хынаар мөөрейге база эстафета чарыжынга мөөрейлешкен.
Ук маргылдаа хоорайның болгаш суурларның командаларының аразынга ийи аңгы болуп эрткен. Хоорайның командаларының аразынга Кызылдың 8 дугаар школазының командазы тиилээн. Ийиги черни Чадаана хоорайның 1 дугаар школазы чаалап алган. Үшкүзүнге Ак-Довурак хоорайның Өлчей аттыг лицейи келген.
Суурлардан келген командалар аразынга Бии-Хем кожууннуң Аржаан суурнуң школачылары тергиидээн. Чаа-Хөл кожууннуң Чаа-Хөл суурунуң өөреникчилери 2-ги черни чаалап алганнар. Кызыл кожууннуң Сукпак суурунуң спортчулары 3-кү черге төлептиг болганнар.
Тиилекчилерни болгаш шаңналдыг черлерниң эдилекчилерин Тываның Өөредилге болгаш Спорт яамыларының сертификаттары, дипломнар, хүндүлел бижиктер, кубоктар, медальдар-биле шаңнаан. Аңаа тиилекчи болган командалар келир өөредилге чылының эгезинде, сентябрь айда, “Орлёнок” Бүгү-российжи уруглар төвүнге Тываның адын камгалап киржирлер.
“Президентиниң маргылдаалары” Россияда “Президентиниң спортчу оюннары-биле” чергелештир школачылар аразында болуп турар спортчу хемчеглер аразында эң-не хөй киржикчилиг кылдыр санаттынып турар. Ол 2010 чылдан тура амдыгаа чедир болуп эртпишаан. Чылдың-на аңаа бүгү чурттан 11 сая өөреникчи доктаамал киржип турар.
Бир дугаар шыңгыы маргылдаа
Красноярскыга “Енисейниң Кубогу-2026” Бүгү-российжи тхэквондо маргылдаалары болгаш ук спорт хевириниң аныяк спортчуларының аразынга фестиваль болуп эрткен. Маргылдаага чурттуң аңгы-аңгы регионнарындан, ол ышкаш Тываның чыынды командазы база киришкен.
Бистиң спортчуларывыс бедик деңнелге белеткенгенин көргүскеннер. Маргылдааның түңнелинде 41 килге чедир оолдар аразынга Чиңгис-Хаан Ондар, 40 кил чедир уруглар аразынга Мөңгүнеш Лакпажап ийиги черлерни чаалап алганнар. 37 кил чедир уруглар аразынга Чагцалма Куулар, 41 кил чедир уруглар аразынга Ринчен Ховалыг, ол-ла категорияга Саяна Донгак үшкү черлерниң медальдарын чаалап эккелгеннер.
Ниити командалар аразынга Тыва чурттуң шупту регионнарының аразынга 11 дугаар черге келген. Оон аңгыда Алдынай Бады, Элина Монгуш, Азият Куулар, Тимур Кыргыс болгаш өске-даа чалыы спортчулар Тывавыстың адын төлептии-биле камгалааннар.
Тываның Тхэквондо федерациязының дыңнатканы-биле алырга, киржикчилерниң хөй кезии шак мындыг бүгү-российжи маргылдааларже бир дугаар шыңгыы үнүүшкүннерни кылып турар болган. Олар аңаа ёзулуг-ла боттарының шудургузун, тиилелгеже чүткүлдүүн көргүзүп, үнелеп четпес дуржулганы алганнар.
Чалыы спортчуларга болгаш оларның тренери Айыжы Иргит ук маргылдаага чедиишкинниг киришкеш келгеннер.
/ Ч. СААЯ белеткээн.
Медээлерни болгаш чуруктарны Спортчу хемчеглер эргелелинден алган.
“Шын” №21 2026 чылдың июнь 4
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...
