Россияның болгаш Тываның чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү чогаалчы Дегут Демчиктиң чогаадыкчы ажылын номчукчулар ооң “Частың чылыы”, “Дергиге чаа четкелек мен”, “Судактарның шулураажы”, “Авам мени аажок мактаан”, “Үрбүн-ашпал эргий...” дээш өске-даа номнарындан билир. Төрээн чери Чаа-Хөлдүң чараш бойдузунуң, ооң кижилериниң, бичии чаштарның чаптанчыг аажы-чаңының дугайында чараш сөс-домактыг шүлүктери номчукчуларга дыка сонуурганчыг.
Чогаалчының чаа ному “Үш өңнүг ыы” деп ат-биле чырыкче үнген. Ооң арыннарындан шүлүктерни номчукчуларга бараалгадыр-дыр бис.
ДИИҢ-СЫРБЫК
Өөлет оглунуң өеэ ак
Кулактары сыргаларлыг,
Кудуруун чүктепкен
Хады, пөште дииң-сырбык
Казыттынып олургулаар.
Хөөрүк биле селбер дииң
Көскүлеңнеп халыгылаар.
ҮГҮ
Чырык хүннүң дургузунда
Сыпыйтыр-ла удуур чаңныг.
Үгү дааш чок, даамай ужар.
Үгү дүне чем тыптынар.
Арай кежээ аал чоогу
Аргага кээп хөктеп эдер:
“Үк-үүк-үүк” – дээш, каттырар-даа,
“Үк-үүк-үүк” – дээш, ыглай-даа бээр!
КУШКАШ ООЛДАРЫ
“Бүрү, сиген аразында
Бүдүү черде уяларда
Кушкаштарның чуургаларын
Ол-бо тудуп, суйбап болбас,
Кулаш черден чыдыыргааш,
Оолдарын каапкаш баар” – деп,
Авам бисти ынчалбазын
Аажок сургаан орар кижи.
Чажыт чыдар уязында
Чараш дөрт-беш чуургалар,
Хөй-даа хонмайн, частып келир.
Хөлчок кызыл аастарын
Ажыдып кээр оолдарынга
Ава кушкаш ужуп келгеш,
Аксында хөй сээк-маазын
Аастарже үлей супкаш,
Күжүр дораан ужуп-ла каар –
Курт-сээк катап эккээри ол.
ЭЛИК-ХҮЛБҮС
Коң-коң ыыттыг,
Коңдаалайында саадактыг.
Эртен-кежээ аал чоогу
Эзим-каътка элик-хүлбүс
Элээн чоокта огургулап,
Эткен үнү дыңналгылаар.
«Шын» №33 2026 чылдың август 27
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn