Го оюну Тывага сайзыраар-ла болзун!
Уфа хоорайда Хүреш ордузунга июль 13-20 хүннеринде XXIX Бүгү-россия чергелиг Го (байыза шыдыраа) конгрези солун бедик деңнелге болуп эрткен. Аңаа Россияның 14 девискээринден ниитизи-биле 54 команда база шилиттинген эң шыырак 200 ойнакчы киришкен. Маргылдааның кол сорулгазы Го оюнун Россияга назы-хар аайы-биле делгереңгей сайзырадыры болур. Ол конгресске бистиң республикадан Го федерациязының даргазының оралакчызы, тренер башкы Чимис Мижиттиң удуртулгазы-биле 7 ойнакчы чедиишкинниг киришкен.
Маргылдааның ажыдыышкынынга Россияда Го федерациязының удуртукчузу Максим Волков, Урал “Полиметалл” компаниязының даргазы Андрей Новиков, Башкирияның Спорт яамызындан төлээлер Игорь Жирнов биле Рустам Шарипов конгресстиң киржикчилеринге, аалчыларынга, удуртукчуларынга изиг байырны чедирип, спортчу чедиишкиннерни күзээннер. Дараазында конгресстиң удуртукчулары маргылдааларны эрттирер чуруму-биле база Го оюнунуң төөгүзү-биле таныштырганнар. Конгресстиң чурумунда баштай кыдат тренерлерниң киржилгези-биле делегей чергелиг шуулган болган. Улаштыр шииткекчилер, тренерлер, киржикчилер аразынга өөредиглиг семинарлар, командалар аразынга Россия чемпионады база Кубогу болган, ол ышкаш Уфа хоорайның төөгүлүг черлерин база театрын көргүскен.
Го оюнунуң төөгүзү Кыдатка 2000 чылдар бурунгаар тывылганын Кыдаттың Сибай хоорайдан келген тренер башкылар таныштырган. Россияда бо оюн чоокта чаа эгезин салып, эки сайзырап турарын Го федерациязының удуртукчузу Максим Волков илеткээн. А бистиң республикага Го оюнун (байыза шыдыраазы) 19 база 20 чүс чылдарда ойнап турганын Чимис Мижит дыңнаткан.
Баштай командалар аразынга маргылдаага 54 команда боттарының күжүн хынап ойнааннар. Түңнел оюнда Татар Республика биле Москва хоорайның командалары 1-ги чер дээш ойнаан соонда, тиилекчилер илерээн. Бирги черни Татар Республика, 2 дугаа- рын – Москва хоорай, 3-кү черни Магадан облазының командалары алган. Тиилекчилер Кубок, медаль, диплом база тускай өртектиг шаңналдарны алганнар.
Ол маргылдаага Тыва Республиканың командазы 14 дугаар черни алган болуп турар. Башкирияның Го федерациязы аалчыларынга Уфаның театрын, төөгүлүг чараш черлерин көргүзүп, аян-чорукту кылганы кажан-даа уттундурбас. Ол ышкаш Уфа хоорайның Го төвү конгресстиң киржикчилерин 1 дугаар робот-биле ойнаарынче хаара тудуп, чалап көргүскени кайгамчык солун болган. Кыдаттың Сибай хоорайдан келген бичии ойнакчылар-биле Го-нуң бичиилеткен шөлүнге 15 минута иштинде дүрген оюнну бараалгаткан.
Бистиң спортчуларывыс конгресстиң дараазында хевирлеринге чедиишкинниг киришкеш, 2 кубокту, 3 медальды база өөрүшкүнү эккелгени улуг чедиишкин. Түңнелинде Го-нуң бичии шөлге ойнаар маргылдаазынга 1-ги черни Утпал Сыдам-оол алганы улуг чоргаарал. Фестивальдың кыс уруглар аразынга маргылдаазынга 1-ги черни Арина Иргит алган.
Фестивальдың оолдар аразынга маргылдаазынга Ай-Хаан Даржай 2 дугаар черге төлептиг болган. Россияның Кубогу дээш маргылдаага 6 оюндан 5 тиилелгени Айдан Даваа база 6 оюндан 4 тиилелгени Ачыты-Сандан-Норбу биле Анастасия Ооржак алганнар. Айдың Ооржак хууда бирги чер дээш маргылдаага 6 оюндан 4 тиилелгени база командалар аразынга маргылдаага 5 оюндан 3 тиилелгени алганы улуг өөрүшкү болган. Эр хейлер!
Конгресстиң киржикчилери база оларның тренерлери, удуртукчулары шупту шаңналдыг бижиктерни алган. Ол ышкаш олар Россияның база Тыва Республиканың Го федерациязынга, Тываның Спорт яамызынга, тренер башкызы Вячеслав Кайминге киирген, дузалашкан улуг үлүг-хуузу дээш өөрүп четтиргенин илереткеннер. Го оюну Тывага эки сайзыраар-ла болзун дээш курайладывыс.
Шыдыраа хүнүнге тураскааткан маргылдаа
Июль 18-те Кызылдың Немелде өөредилге төвүнде Шыдыраа клувунга Делегей чергелиг шыдыраа хүнүнге уткуштур дүрген шыдыраа маргылдаазы болган. Аңаа Немелде өөредилге төвүнүң 22 өөреникчизи база доозукчулары киришкеннер. Маргылдааның кол сорулгазы – “Шыдырааны школаже” деп төлевилелди боттандырары база уруглар-оолдар аразынга угаан сайзырадыр оюн – шыдырааны эки сайзырадыры, ол ышкаш август айда өөреникчилер аразынга Республиканың бирги чери дээш маргылдаага белеткели болур. Маргылдааның ажыдыышкынынга Уругларның шыдыраа федерациязының даргазы Данжуур Доржу, ТР-ниң спорт сайыдының оралакчызы Байлак Биче-оолович, Россия чергелиг шииткекчи Сергей Түлүш ойнакчыларга, деткикчилерге база ада-иелерге делегей чергелиг Шыдыраа хүнү-биле байырны чедирип, тиилелгелерни күзээннер.
Маргылдааның түңнелинде 9 хар чедир уруглар-оолдарның кады оюнунга 1-ги черни Антонина Маадыр-оол, 2 дугаарын Самба Ондар, 3-кү черни Эрик Ондар алганнар. Улуг бөлүктүң оолдар-уруглар аразынга 1-ги черге Мөңгүн Сарыг-Лама, 2 дугаарынга Шуру Ондар, 3-кү черге Дүгер Допай төлептиг болганнар.
Тиилекчилер база шаңнал кирген ойнакчылар кубок, медаль, диплом база өртектиг белектерни деткикчилерниң холундан алганнар.
Уруглар-оолдар аразында шыдырааның сайзыралынга база маргылдааларга киржиринге үргүлчү улуг деткимче кадып чоруур ада-иелерге Спорт яамызының мурнундан оралакчы сайыт Байлак Биче-оолович хүндүлел бижиктерни тывыскан. Оларга Шолбан Лакпажап, Карим Саган-оол, Людмила Кунчу, Кежик Ондар, Аяс Монгуш, Елена Кыспай, Сувандии Донгак, Саглай Ондар, Аяс Байкара хамааржыр.
Роланд Сувактың улуг чедиишкини
Кемерово хоорайга июль айда моондактарлыг чарышка Россияның Кубогу болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле Россияның эң шыырак дээн 2 муң спортчулары киришкеннер.
Маргылдааның кол сорулгазы — “Россияда спорт” деп төлевилелди база спорттуң шупту хевирлерин 2030 чылга чедир 70 хуу чедир калбаа-биле сайзырадыры. Аңаа хамаарыштыр бистиң республикада тыва чоннуң чаңчыл болган спортчу хевирлери база делегей чергелиг спорттуң янзы-бүрү хевирлери дески сайзырап турары улуг чедиишкин.
Россияның Кубогунуң моондактарлыг чарышка 100 метр хемчээлге халыырынга 2 дугаар черни Роланд Сувак ап, мөңгүн медальды чаалап алганы улуг чедиишкин, чоргаарал. Эр хей, Роланд!
Ол ышкаш Роланд 2025 чылда Тыва Республиканың тулган тиилекчизи база Сибирь федералдыг округ чемпионадынга хүлер медальдың эдилекчизи болган. Спортчуга база тренер башкызынга Россия чемпионадынга эки белеткелди база тиилелгени тыва чоннуң мурнундан күзедивис.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ,
спорттуң хоочуну.
Чуруктарны ТР-ниң Спорт яамызының, Республиканың Шыдыраа федерациязының социал четкиде арыннарындан алган.
“Шын” №28 2026 чылдың июль 23
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn