2003-2004 чылдарда бистиң Сукпак суурувустуң эмнелге пунктузунга назы-хары аныяк эвес-даа бол, чиик-сергээ аажок угбай акушеркалап ажылдап келген чүве. Черле гинеколог эмчилерниӊ айтып кааны эмнээшкин курстары эртип турган болгаш, хоорай ол-бо аразынга бергедеп, хѳй үе-шагым чидирип чоруп турган болгаш, ѳѳрүүрүм аажок.
Школачыларның часкы дыштанылгазы эгелей бээрге, дугуржуп алгаш, хүннүӊ-не процедуралар эртип, сыкыртып, тампоннар салдырып, субботаны безин үспейн, мага-хандыр эмнеттим. Участогум эмчизинге хынадырымга, ооӊ мурнунда экирбейн турган «эрозиям» безин бүдүп калган болган. Холу чымчак дуржулгалыг акушеркаже ѳске эштеримни-даа чорударымга, нарын эмнээшкиннерни безин хала чок кылыр турду.
«Үжен ажыг чыл чаа тѳрүттүнген чаштарныӊ хинин кезип, чырык черже хүлээп ап чораан Раиса Ховалыг-дыр бе? Суурга улуг эмчи чок үелерде безин берге байдалдыг кыстарны божудуп, амы-тынын ап чораан-дыр ийин» — деп, Сүт-Хѳл чурттуг кожамдан дыӊнааш, черле чоок эдержип, допчу намдарын эки айтырып алыр дээш, чайын сураглап чедеримге, дүрген дуза станциязынче депший берген болду. Оон бээр элээн үелер эрткен. Мээӊ аарыым ол хевээр экирээн болгаш, катап душпаан мен. Ажыл-агыйым, чурттаар черим ѳскерлип, Раиса Чүлдүмовнаны кѳрбээним шын.
Ийи ай бурунгаар душ болуп республиканыӊ А.С. Пушкин аттыг библиотеказынга чорааш, таныырым арын-шырайга уткужа бердим. Кайывыс-даа амыраанывыс аажок чугаалаштывыс.
— 6 дугаар номум үндүрүп алгаш, номчулга залдарынга дужаап чордум — дээрге, кайгап-даа. Чогаалчы кижи эвес, 6 хамаанчок чаңгыс-даа номну чыып үндүрери берге эвес бе депкенимни билбейн бардым. Дедир залче киргеш, делгелгеден номнарын кѳргүзерге, допчу намдарын номчааш, ынчан бүзүредим.
2004 чылда «Баштайгы сѳӊ» деп шүлүктери, 2010 чылда «Амыдыралдыӊ ѳӊнери» деп чечен чугаалары, шүлүктер чыындызы, 2016 чылда «Ынакшылды камнаан болза» деп ноталыг ырлары база тоожузу, 2022 чылда «Черим, чуртум чоргааралым» деп шүлүктери, ырлары, 2023 чылда «Кѳк-карак» чечен чугаалары, 2025 чылда «Ак-кѳк Сүт-хѳл уруу-ла мен» деп чыынды чогаалдары номнар кылдыр үнгүлээн болду.
Олчалыг болуп чаа номун белекке алдым-даа. Авазыныӊ 75 харлаанында уруу, оолдарыныӊ чырыкче үндүрүп берген белээ деп билдим. Дыка-ла кызымак, шыдаар угбай-дыр. Аныяанда-ла ѳѳнүӊ ээзи чок болурга, ажы-тѳлүн бут кырынга тургузуп алган. Оон улаштыр чоок кижилерин оскунгаш, амыдыралдыӊ аак-кээгинге алыспас дээш, ѳскүс арткан дуӊмаларын ажаап-хайгаарап, уйгу келбес даржыктыг дүнелерде сагыжын чиигедир чогаал бижип чорза-чорза, Тываныӊ чогаалчызы атты 10 чыл ажыр эдилеп чоруур болду. Дыка-ла амырап байысаап алдым.
Та чеже кижи эмчиниң дузазын четтирген. Муӊ ажыг уругларныӊ хин авазы болганда, Раиса Чүлдүмновнага кел чыдар Эмчилер хүнүн таварыштыр изиг байырымны чедирдим.
Үр чугаалашсывысса-даа, ол бодунуӊ дугайында макталгалдыг чүве чугаалавайн, эш-ѳѳрүн, коллективин сөглээр чорду. Меӊээ берген номундан билип алганым болза, «ТР-ниӊ алдарлыг ажылдакчызы» болгаш «Россия Федерациязыныӊ кадык камгалалыныӊ тергиини» деп бедик аттарны эдилеп чоруур тѳлептиг эмчи-дир.
Уруг-дарыынга, уйнуктарынга ам-даа дѳмек болуп, үр чылдарда чурттаар болзун. Бодунуӊ кадыкшылы быжыгып, чонунга ам-даа хѳй чогаалдарны сѳӊнеп чорзун!
/ Хүндүткел-биле силерниӊ пациентиӊер Чойгана МААДЫ.
Кызыл кожуун, Каа-Хем суур.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
“Шын” №22 2026 чылдың июнь 11