1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЧАА ТЕХНОЛОГИЯЛАРНЫ КИИРЕР

РФ-тиң Дээди Судунуң даргазы Вячеслав Лебедев биле ТР-ниң Дээди Судунуң даргазы Надежда Күжүгет.  2017 чыл.  Москва.

ТР-ниң Дээди Судунга 2017 чылда республиканың судтарының ажыл-чорудулгазын түңнээн хурал эрткен. Аңаа ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Аяс Чудаан-оол, ТР-ниң Дээди Хуралының депутады Виктор Глухов, ТР-ниң прокурору Александр Боровков, Кол федералдыг инспектор Александр Вавилихин, ТР-ниң Суд департаментизиниң эргелелиниң начальниги Андрей Чернявский болгаш эрге-хоойлу, суд системазының ажылдакчылары киришкен. 

ТР-ниң Дээди Судунуң даргазы Надежда Күжүгет 2017 чылдың түңнелдерин база 2018 чылдың сорулгаларын таныштырып сөс алган:
“Январь айның эң кол хемчеглери – Россияның Дээди Судунуң юбилейи база Шииткекчилер чөвүлелиниң хуралы. Аңаа чурттуң Президентизи Владимир Путин киржип, Россияга суд системазының канчаар хөгжүүрүнүң база амгы үениң суд шииткекчизи кандыг болурунуң дуга­йында бодунуң бодалдары-биле үлежип, суд ажыл-чорудулгазынче информастыг технологияларны киирери чугула дээрзин айыткан. Байырлыг хуралга РФ-тиң Дээди Судунуң даргазы Вячеслав Лебедев, РФ-тиң Суд департаментизиниң чиңгине директору Александр Гусев илеткелдерни кылган.
Суд ажылынга чаа технологиялар­ны киирери амгы үениң чугула айтырыг­лары­ның бирээзи. Россияның судтары 2017 чылда видео-конференция хевиринге бир дугаар ажыл-чорудулгазын түңнээн хуралды эрттирген. 
2017 чылда республиканың судтары 71265 херекти көрген. 2016 чыл-биле (82484 херек) деңнээрге, ук көргүзүг 13,6 хуу кызырылган. 2016 чылда хамааты болгаш административтиг херектерниң саны хөй турган болза, 2017 чылда бо сан-түң эвээжээн. Кеземче херектериниң саны 10,5 хуу көвүдээн. Шииттирген назы четпээннерниң саны 9,3 хуу өскен.
2017 чылда 3132 хамааты шииттирген. Кем-херек үүлгедиишкиннериниң иштинде: кижиниң амы-тынынга болгаш кадыкшылынга удур; өске кижиниң өнчү-хөреңгизин бүдүү оорлааны; наркотиктиг бүдүмелдер болгаш психотроптуг бүдүмелдерни хоойлуга чөрүштүр ажыг­лааны дээш оон-даа өске”.
Түңнел хуралга ТР-ниң Дээди Судунуң даргазы Надежда Күжүгетке “Суд системазының хүндүлүг ажылдакчызы” деп бедик атты тывыскан. “Тергиин эки ажыл-албаны дээш” деп медальдар-биле ТР-ниң Дээди Судунуң хамааты херектер талазы-биле суд коллегиязының даргазы Оксана Соскал, Чеди-Хөлдүң район судунуң даргазының хүлээлгезин күүседип турар Валерий Кара-Сал, ТР-ниң Дээди Судунуң халажылгада шииткекчизи Мерген Эренчин шаңнаткан. II чергениң “Чүткүлдүг ажылы дээш” деп хөрек демдээн ТР-ниң Дээди Судунуң шииткекчизи Елена Кочергинага, Чаа-Хөлдүң район судунуң даргазы Кызыл-оол Монгушка тывыскан. 
ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Аяс Чудаан-оол кем-херек үүлгедиишкиннериниң 50 хуузу араганың хайындан болуп турарын айтып, чажыт арага садып турар “адрестерни” болгаш хоойлуга чөрүштүр арага болгаш эзиртир суксуннар садып-саарып турар садыгларны илередип тыпкаш, когун үзери чугула дээрзин чугаалаан.  
Республика чергелиг “Эң тергиин район суду”, “Эң тергиин суд участогу” мөөрейниң тиилекчилерин база шаңнап-мактаан. 
Хөй составтыг судтар аразынга Барыын-Хемчиктиң район судунуң коллективи “Эң тергиин район суду” атка төлептиг болган. Ийиги черни Кызылдың болгаш Чөөн-Хемчиктиң район судтары үлешкен.
Эвээш составтыг судтар аразынга Таңды кожууннуң район суду “Эң тергиин район суду” атка төлептиг болган. Ийиги черни Каа-Хемниң район судунуң коллективи алган.
Барыын-Хемчик кожууннуң суд участогу (эптештирилге шииткекчизи Салбакай Хомушку) “Эң тергиин суд участогу” аттың эдилекчизи болган. Ийиги черни Кызылдың 8 дугаар суд участогу (эптештирилге шииткекчизи Снежана Биче-оол) алган. 
Чапсар үезинде тиилекчилер-биле ужуражып чугаалаштым.
ТР-ниң Дээди Судунуң даргазы Надежда Күжүгет: “Ак-Довурактың 2 дугаар ортумак школазын дооскаш, Иркутскиниң күрүне университединиң юридиктиг факультединче кирип алган мен. Хуваал­да езугаар Бии-Хемниң район судунга ажылдай бердим. Улаштыр Чөөн-Хемчик, Барыын-Хемчиктиң район судтарынга даргалап турдум. ТР-ниң Дээди Судунуң даргазы Анай-оол Дыытпаевич Ховалыг шииткекчилеп ажылдаары-биле чалаарга, чөпшээрешкен мен. ТР-ниң Дээди Судтуң шииткекчизи, даргазының оралакчызынга ажылдааш, 1999 чылда даргазынга томуйлаттым. Тоску классчы үемден-не шииткекчи мергежилди аажок сонуургап турган мен. 
Ачам Чычаан-оол Филиппович Бады-Сагаан 32 чыл иштинде Россияның Айыыл чок албанының Тыва Республика талазы-биле эргелелинге ажылдап турган. Ачам мени: “Эр турган болзуңза, Россияның Айыыл чок албанының офицери болур ийик сен” — деп, арай муңгараксап чугаа­лаар кижи. Бо чылдар дургузунда аңгы-аңгы судтарга ажылдап тургаш, кандыг херектерни көрбедим дээр, санап-даа четпес. Чаңгыс хомудаар чүүлүм – назы четпээннерниң кем-херекке онаажып турары. “Мээң оглум эки кижи, ол кажан-даа кем-херек үүлгетпес” деп кээп турганнары база бар. Ындыг-даа болза истелге органнары актыг черге кижини херекке онаавас болгай. 
2017 чылда ТР-ниң Дээди Хуралы-биле кадрларга хамаарыштыр сырый кады ажылдажылгавыстың түңнелинде арга-дуржулгалыг 10 эптештирилге шииткекчилерин томуйлаан. Ооң уржуун­дан, эрткен чылын оларның көрген херектериниң көргүзүглери элээн бедээнин демдеглекседим”.
Барыын-Хемчиктиң район судунуң даргазының хүлээлгезин күүседип турар Светлана Манчыылай: “Үш чыл улаштыр хөй составтыг судтар аразынга I черге төлептиг болуп тур бис. Судувустуң ажыл-чорудулгазының бедик үнелели чүгле чаңгыс кижиниң ачызы эвес, а судтуң ажылдакчы бүрүзүнүң киирген үлүг-хуузу болур. Барыын-Хемчиктиң район суду тус кожуунну болгаш Ак-Довурак хоорайны харыылап турар. Назы четпээннер аразынга кем-херек үүлгедиишкиннерин болдурбас талазы-биле профилактиктиг хемчеглерни школа, профессионал өөредилге черлеринге удаа-дараа эрттирип турар бис”.
Таңдының район судунуң даргазы Шолбан Бадыраа: “Суд системазында 2006 чылдан тура ажылдап тур мен. 2017 чылда Таңдының район судунуң даргазынга томуйлаттым. Судтуң коллективи быжыг туруштуг, демниг болгаш республиканың судтарының аразында көргүзүглери бедик деңнелде. Суурларже ажылчын сургакчылаашкыннарже үнүп, чонга юридиктиг дузаны чедирип, назы четпээннер болгаш элээди уруглар аразында эрге-хоойлу олимпиадаларын эрттирип, суртаал ажылдарын чорудуп турар бис. Таңды кожуунда кем-херектиң хөй кезии оор, наркотиктиг бүдүмелдер болгаш экономиктиг херектер. Кем-херектер колдуунда араганың уржуундан болуп турар. Ынчалза-даа кижиниң амыдыралда туружу кижизидилгеден кол хамааржыр деп санаар мен. Мооң мурнунда чылдарда мөөрейге ийиги черлерни ээлеп­ турдувус. Ооң түңнелдери судувустуң ажылының бедик көргүзүглеринден аңгыда, массалыг информация чепсектеринге ажыл-чорудулгавысты чырытканывыс база кирип турар”.  
Хуралдың ийиги кезээнде “Фемида болгаш уруглар: Тыва Республикада уругларга эки сеткилдиг шиидилгени тургузары болгаш судтарның арга-дуржулгазы, суд каттыжыышкынының школачылар-биле удур-дедир харылзаазы” деп статьялар болгаш документилер чыындызы номнуң таныштырылгазы болган. Назы четпээннерге хамаарыштыр кем-херек үүлгедиишкиннерин база назы четпээннер аразында корум-чурум хажыдыышкыннарын баш удур болдурбазының талазы-биле республиканың судтары профилактиг хемчеглерни удаа-дараа чорудуп турар. 
Суд системазында ажылдап турар херээжен чонга хуралдың эр хиндиктиг киржикчилери частың башкы чараш байырлалы – Март 8-биле байыр чедирген. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Авторнуң  тырттырган  чуруктары. 

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.