1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВА ТЕАТР ЭСТАФЕТАНЫ ХҮЛЭЭП АЛЫР

Бо чылын чарлаттынган Театр чылынга хамаарыштыр тыва театр кандыг ажылдар чорудуп база кандыг онзагай хемчеглер планнап турарының дугайында РФ-тиң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, В.Көк-оол аттыг национал хөгжүм-шии театрының директорунуң оралакчызы Чылгычы Ондар-биле чугаа­лаштывыс.
– Маңаа хамаарыштыр Тыва­ның Чазаа база тускай театр­га хамаарышкан хемчеглерни хүлээп алгаш, ону күүседиринче кирипкен. Театр чылынга хамаа­рыштыр чоокта чаа Владивос­ток хоорайга ону эгелээриниң эстафетазының ажыдышкыны болган. Аңаа РФ-тиң Чазааның Даргазының оралакчызы Ольга Голодец, РФ-тиң культура са­йы­ды Владимир Мединский баш­таан даргалар киришкеш, бо эстафетаны байырлыг байдалга ажыткан. Бо марафоннуң им-демдээ чыл төнчүзүнге чедир Россияның 85 регионунга чедер.
Бо хүннерде Новосибирск хоорайга Сибирь Федералдыг округка Театр чылының эгелеп каан эстафетазының уланчызын хүлээп алганывыс ол.
– Ол улуг хемчегге Тывадан кымнар киришкен ирги, Чылгычы Чимит-Доржуевич?
– Ол байырлыг хүлээп алыыш­кынга Тываның В. Көк-оол аттыг национал театры биле Тываның ойнаарактар театрының төлээлери киришкен. Ол делегацияны ийи театрның директорлары – Тываның улус­туң артизи Станислав Ириль биле Саян Монгуш баштаан На­ционал театрның чурукчузу, Тываның улустуң чурукчузу На­чын Шалык база Тыва ойнаарактар театрының кол режиссеру Айдыс Чадамба олар киришкен. Чазак деңнелдиг дамчыдыышкынга Ольга Голодец база киришкен. Ол ышкаш Россияның иштинде гастрольдар организастаарының талазы-биле төптүң удуртукчузу Елена Булукова, культураның алдарлыг ажылдакчылары Владимир Урин, Игорь Верник база Николай Цискаридзе олар байырлыг хемчегниң хүндүлүг аалчылары болган. 
Театр марафонунуң Сибирь Федералдыг округка дам­чыдылгазының үезинде ут­тундурбас ужуражылгалар, арга-дуржулга солчулгалары, Сибирьниң театр уран чүүлүн сайзырадырының база нептередириниң дугайында дугуржулгалар, "төгерик столдар", мастер-класстар болгулаан.
– Театр чылынга оон өске кандыг хемчеглер бисти манап турар?
– Март 11-де Тываның төвүнге Алтай республиканың П.В. Кучияк аттыг хөгжүм-шии театры аалдап келир. Алтайлар Тывага эстафетаны хүлээдир. Дараа­зында Тываның ойнаарактар театры ол эстафетаны Иркутск хоорайга барып дамчыдар. 
Марафон хүннеринде тыва сценага алтай театр шиилерин бараалгадыр. Март 12-де Н.Гогольдуң “Ревизор” деп шиизин орус дылга көргүзер. Бо шиини көргүзер мурнунда эстафетаның байырлыг байдалга дамчыдылгазы болур. 
– А ол дамчыдып турар чүүл кубок азы кандыг хевирлигил?
– Ол театр эмблемазын сиил­бип каан тускай демдек диин. 
Улаштыр март 13-те П.В. Кучияктың чогаалынга үнде­зи­лээн алтай дылга, синхроннуг очулгалыг “Чейнеш” деп шиизин бараалгадыр. Март 14-те уруг­ларга “Торгу бийир” деп шиини көргүскен соонда, аалчыларывысты Абакан хоорайже үдеп чорудар бис.
Бо шиилерни, ылаңгыя “Ревизорну” школачыларга көөрүн сүмелээр-дир мен. Николай Гогольдуң “Ревизор” деп чогаа­лы школа программазында кирип турар болгай, ынчангаш кожууннарның, хоорайның башкылары, өөреникчилери көрүп алыр болза ажыктыг-дыр ийин.
Оон аңгыда Театр чылында бистиң театр Башкирияның Уфа хоорайга “Туганлык” деп де­легейниң түрк дылдарлыг чоннарының Уфага болур фестивалынга киржир. Аңаа “Чадаган” деп шиини көргүзерлер, улаштыр Татарстанның төвү Казаньга база ол-ла шиини бараалгадыр. Бо хемчеглер май 27-ден июнь 3-ке чедир болур.
Май 19-21 хүннеринде Саха-Якутияга Якутскиниң опера болгаш балет театрының артистери биске кээр. Олар 2 шии болгаш 1 концерт көргүзер. Бо база солун болуушкун-дур.
Сентябрь айда Санкт-Петер­бургтуң Г.А. Товстоногов аттыг театрын чалаар дугайында чугаалажыышкыннар чоруп турар. Товстоногов аттыг сураглыг театр­ бо чылын 100 чылдап турар.
– Бо бүгү гастрольдар “Улуг гастрольдар” деп федералдыг төлевилелдиң иштинде бе?
– Ийе. “Улуг гастрольдар” деп федералдыг төлевилелдиң иштинде Якут театрның, Санкт-Петербургтуң улуг театрының Тываже гастрольдары-дыр кирип турар. Бурятияның театры-биле ам бодунда дугуржулгалар чоруп турар.
– А республика иштинге солун чүү болурул, Чылгычы Чимит-Доржуевич?
– Бо эстафетаны барымдаалап алгаш, республиканың кожууннарынче үнүүшкүннер кылып эгелээн бис. Чоокта чаа 4 кожуунче театр артистери гастрольдааш келдилер. Ол дээрге Бай-Тайга, Барыын-Хемчик, Чөөн-Хемчик кожууннар база Шагаан-Арыг хоорай-дыр. Тус чер чагыргаларының база культура эргелелдериниң эки дузалажып, эрттиришкени-биле гастрольдар эки эрткен. Каяа-даа чон артистерни чылыг-чымчак уткуп-хүлээп, шиилерни улуг сонуургал-биле көргеннер. Тыва театр кожууннарга “Ханума” биле “Бременниң хөгжүмчүлери” деп шиилерин бараалгаткан.
Март 4-те чаа-хөлчүлер “Үш чараш херээжен” деп шиини көөр аргалыг боор. Ооң-биле чергелештир артистер көрүкчүлер-биле ужуражылганы база эрттирерлер. 
“Ханума”, “Уя”, “Шурави” дээн ышкаш улуг шиилерни кожуун­нар төптеринге көргүзерин планнап турар бис.
Ол ышкаш ыраккы кожууннарже база тускай үнүүшкүннер организастаар бис. Ол дээрге Эрзин, Тес-Хем, Тожу кожууннар-дыр.
– Шии, концерттерден аңгыда өске кандыг солун хемчеглер барыл?
– Май төнчүзүнде июнь айның эгезинде драматургтарның семинарын эрттирер. Аңаа аныяк драматургтардан эгелээш шупту киржир. Ол ышкаш апрель, май айларда Москвадан критик келгеш, тыва театрның 6-7 шиизин көрүп, хынаар.
Август, сентябрьда тыва артистеривис Моолдуң Улан-Баторга Халгинголдуң 80 чылынга болур хемчеглерге база киржир.
Ынчап кээрге бүдүн чыл дургузунда Тыва национал театр республикага Театр чылынга тураскааткан бүгү хемчеглеринге киржип база чыл төнчүзүнге чедир бүгү республиканы эргиптер деп планныг бис.
– Интервью бергениңер дээш четтирдим, Чылгычы Чимит-Доржуевич.
Алдынай АРАКЧАА.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.