1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВАНЫ МОСКВАГА ТӨЛЭЭЛЭЭР

Ноябрь 10-да Москваның төп делгелге шөлүнге аныяк дизай­нерлерниң XII делегей чергелиг “Русский силуэт” мөөрейинге Тывадан бир дугаар аныяк дизайнер киржир. 
Кызылдың уран чүүл колледжиниң сургуулу Айыраң-Санаа Чап октябрь 4-те “Русский силуэт” мөөрейниң регионалдыг чадазының түңнел көрүлдезинге “Chap” деп бодунуң коллекциязын көргүскеш, мөөрейниң дээди шаңналынга төлептиг болуп, Москвага Тываны төлээлээр эргени чаалап алган.  
В. Көк-оол аттыг национал театр­га болган fashion-шоу көрүлдеге 16 аныяк дизайнер киришкен. Оларның чогаадып даараан ажылдарын тускай ча­лалга-биле Тывага аалдап келген российжи дизайнер, “MD Makhmudov Djemal» брендиниң тургузукчузу Джемал Махмудовтуң удуртулгазы-биле жюри кежигүннери үнелеп көрген.
Ол кежээ мода, дизайн, чараш чүүлге ынак кызылчылар онзагай чараш шоу­га киржир аас-кежиктиг болганнар. Олар чүгле мода көрүлдезин эвес, парикмахерлерниң, визажистерниң, дизайнерлерниң, косметологтарның, фотографтарның дээш бүгү чараш чүүлдү кылып чоруур уран шевер, чогаа­дыкчы мастерлерниң ажылы-биле чоок таныжып, оларның мастер-класстарынга киржип, арын-бажын чараштадып, каас­тадып база лотерея ойнаашкынынга киришкеш, белектер-даа алганнар.  
Мөөрейниң киржикчилериниң чогаадып даараан ажылдарын модель оолдар, кыстар кедип алгаш, подиумга көргүскен. Бир-ле дугаар Ай-Даш Саттың “Алдын дага” дээр коллекциязында торгу пөс-биле даараан кара, сарыг өңнер колдаан, тыва национал хевир киирген платьелерни узун, чиңге кыстар кончуг чараш көргүскеннер. Геометриялыг хээлер-биле каастаан, ак-кызыл, ягаан оожум өңнерлиг амгы үениң национал хевир киирген костюмнарны Аяна Кууларның “Маска хээ” деп коллекциязындан көрүп болур. Сүрүнмаа Калдажийниң “Тере-Хөлдүң чалгыглары” деп ажылында ак-көк хептиг куу куштарга дөмей кыстар “ужуп” турар-даа ышкаш. “Хуул­гаазын куш” деп коллекцияда алдын-доос куштуң өң-баазын чүглерин хээлээн каас сцена костюмнары көрүштүг, чараш. Ооң автору Евгения Маадырның улуг күш үндүрген чогаадыкчы ажылын бадыткап турар. Саяна Монгуштуң “Нефрит Тыва” деп коллекциязы амгы үениң модазынга дүгжүр, онзагай шевер. Долаана Мангыр “Хуулгаазын минчиг” деп коллекциязын чогаадып тура, бот-тускайлаң чогаадыкчы аргалар киирбээн деп көрдүм. Эльза Белекованың куда платьелери чаңгыс аай, бичии-даа өскерлиишкин чок, көөрге, ол-ла овур-хевир катаптап турар ышкаш сагындырар. Айыраң-Санаа Чаптың аныяктарга коллекциязы бир тускай, дидим көрүш-биле чогааткан. Кара-хүрең, хүрең-сарыг өңнер колдаан дүк, кештен даараан курткалар, чүвүрлер, шарфтар, тейинде дош­каларлыг кепка бөрттерниң  чаптан­чыын. Езулуг-ла чогаадыкчы чорук! Начын Монгуш Тываның бир онзагай аржаанынга дыштанып чорааш,­ “Час-Адыр аржаан” деп коллекциязын чогааткан. Эдээнде аржаанның бойдузун чу­раан национал тоннарны көөрге, көрүштүг-ле. Раджана Кууларның “Бойдустуң тыныжы” деп коллекциязында хураган кежи-биле додарлаан тоннар кеткен, баштарында те мы­йыстарлыг кыстар көрүкчүлерни кайгадып, со­нуургаткан. Андрей Неверицкийниң алдын, мөңгүн каасталгалыг, үнелиг кештер-биле даараан­ сцена кос­тюмнары дыка-ла чараш, көрүкчүлерниң үнелелин алган. 
Бо чараш көрүлдениң киржикчилери түңнел чадазынга чедир 40 киржикчиниң аразындан улуг шилилгени эрткеш, өөредилгелиг семинарларга киржип, чартык чыл дургузунда белеткенип келгеннер.­ 
Түңнелинде дээди шаңналынга кир­жикчилерниң эң-не аныяа Айыраң-Санаа Чап шылгарааны бо. 
Ийиги шаңналды Тывада сураглыг дизайнер Юлия Хирбээге тывыскан. Юлияның Аржаан-2 базырыктарындан тывылган скиф кадынның салым-чолунга тураскааткан коллекциязы бодунуң ханы төөгүлүг, каас байлак чаражы-биле көрүкчүлерни кайгаткан. Юлияның ажылынга Джемал Махмудов улуг үнелелди берген. “Русский силуэттиң” формадынга (сценага кедер каас хеп) арай-ла дүүшпейн турар дээрзин ол демдеглээн.
Тываның политехниктиг техникумунуң доозукчузу Чойгана Кажыкайның квиллинг (саазын-биле хээлер тургузары) аргазын ажыглап тургаш, чогааткан техниказы онзагайы-биле ылгалган. Ынчангаш ол үшкү шаңналга төлептиг болган.
Тиилекчилерге Татьяна Михалкованың “Русский силуэт” ачы-дуза фондузунуң дипломнарын, акша сертификаттарын тывыскан.
“Русский силуэтти” ховар дээн интернационалчы төлевилел деп болур. Чүге дизе ол 20 ажыг чылдар дургузунда Россияның база чамдык Европа чурттарының чогаадыкчы аныяктарын каттыштырып турар. Бо мөөрейге киришкен аныяк дизайнерге мода индустриязынче киреринге эжии ажык. Ол дээрге профессионал дизайнерлерниң арга-дуржулгазын алыры, бүгү Россияның модельерлери-биле чоок таныжары-дыр. Ол ышкаш түңнел мөөрейге тиилеп алырга, делегейниң Мода бажыңнарынга өөредилгени эртер аргалыг болур. Улуг арга-дуржулга база чогаадыкчы сорук кирериниң магадылалы бар. 
Культуразы-биле бай-байлак Тывага мода, дизайн-биле ажылдаар күзелдиг аныяктарга “Русский силуэт” бирги базым кылырынга улуг идиг болган. Москвага эртер түңнел мөөрейге талантылыг тии­лекчи кызывыс Тывазын эки төлээлээр дээрзинге бүзүреп каалыңар!
Алдынай СОЯН.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.