1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ДЕМНИГ АЖЫЛ БҮДҮНГҮР

Эрткен 2018 чылдың дургузунда дүрген дамчыдар оптика волокнолуг (дыран­ды удазын дамчыштыр дээн уткалыг) интернет харылзаазын  республиканың кожуунарынга чедир кожар талазы-биле Тываның Чазааның болгаш Россия Федерациязының «Ростелеком» компаниязының Красноярск хоорайда салбы­рының база «Тывахарылзаа информ» акционерлиг ниитилелдиң кады демниг  ажыл-чорудулгазы эки түңнелдерлиг болган.
Интернет харылзаазын ырак-узак Мөңгүн-Тайга, Өвүр болгаш Бай-Тайгаже шөйүп, ниитизи-биле бо кожууннарда 23 фельдшер-акушер пунктуларын (ФАП) дүрген интернет харылзаазынга кошканы ук чурттакчылыг черлерниң амыдырал-чуртталгазынга улуг деткимче, бурунгаар шимчээшкин болганы чугаажок. 
Россия Федерациязының «Ростелеком» компаниязының Красноярск хоорайда салбы­рының директорунуң оралакчызы Валерий Клейкинниң тайыл­быры-биле алырга, амгы чурагайлыг харылзааже шилчилге үе-чадазында Тыва Республикада интернет харылзаазын кожар ажылдар Россияның өске субъектилеринге деңнээрге, шалыпкын чораан. Чүге дизе интернет харылзаа­зының удазыннарын кыска хуусаа дургузунда шөйүп, шынарлыг кошкан. Тывада чедери берге кожууннарже бедик арттарны, кадыр-кашпал дагларны ажыр оптика волокнолуг удазыннарны шөйүп ажылдааны «Тыва харылзаа информ» бүдүрүлгениң техниктиг ажылдакчыларынга ажыктыг арга-дуржулга болган. 
Тываның социал-экономиктиг харылзаазының бир кол адыры болур бо айтырыгга хамаарыштыр Тыва Республиканың Информатизация болгаш харылзаа яамызы улуг күжениишкинни үндүрген. Ожуктуң үш дажы – Тыва Республиканың Чазааның деткимчези-биле, Россия Фе­де­рациязының «Ростелеком» компаниязы, «Тыва харыл­заа информ» акционерлиг ниитилелдиң инженер-техниктиг ажылдакчылары дүн-хүн чок, кады быжыг харылзаалыг ажылдаан түңнелинде улуг төлевилелди амыдыралга боттандырган.  
Интернет харылзаазын кожууннарда фельдшер-акушер пунктуларынга  чедир кожуп, чурагайлыг телевидениеже шилчилге үезинде чоруткан ажылдарны түңнеп чугаалашкан хуралга «Тыва харылзаа информ» бүдүрүлгениң директору Сылдыс Хертек база сөс алган: «Бирги ээлчегде бистиң бүдүрүлге патриотчу үзел-бодал­дыг, ооң иштинде өскен-төрээн булуңу Тывага ынак, ооң келир үезин бодап чоруур кижилер болур. Шынап-ла, кыска хуусаада, эрткен чылдың майдан ноябрь чедир 6 ай дургузунда, дүрген харылзаалыг оптика волокнолуг удазын таварыштыр дүрген харылзаалыг интернетти кожупканывыска бүзүревейн тур бис. 
Хөй чылдарда ажылдаан арга-дуржулгалыг инженерлерге, бистерге безин Чадаанадан Мугур-Аксынга чедир интернет четкизин кожары шуут болдунмас айтырыг турган деп болур. Кадыр-берт арт-сыннар, шыргай арга-эзимнер, бедик дыттар, чалым-хаяалар, хоорай, суурлар аразында шөйген электри, телефон удазыннарлыг улуг чагылар шаптараазыннарны тургузуп турган. 
Ынчангаш «Даартагы чагдан бөгүнгү өкпе дээре» деп үлегер домакты удуртулга болдургаш, билектеривис сывырныпкаш, демниг ажылдап кирипкенивис эки түңнелдерлиг болганынга өөрүп тур бис. Ылаңгыя Мөңгүн-Тайга кожууннуң төвү Мугур-Аксынче дүрген харылзаалыг интернет шугумун 2018 чылда кожуп шыдавайн барган болзувусса, ону кажан кылыр бис. Мооң соонда та кажан-чежен, та каш чыл болгаш мындыг ажыктыг төлевилелге таваржыр бис. Кол-ла чүве төлевилелдиң акшазын үе-шаанда шиңгээдип четтигипкен бис» — деп чугаалаан. 
— Тываның чамдык суур­лары­ның чурттакчылары база ооң улуртукчулары болур эрге-дужаалдыг кижилер бо чугула айтырыгны амдыызында чедир билбейн турар-дыр ийин. Амдыызында чоннуң бодалы-биле алырга, бо дээрге чүгле Фейсбук, Вконтактыже киргеш, харылзажырынга эптиг арга болуп турар. Херек кырында алырга, бирээ­де, аарыг кижиниң амы-тынын камгалап, дүрген эмчи дузазын Кызылдан чалап алырда эптиг, ийиде, интернет таварыштыр эмчи консультация­зын ап болур. Өске талазында делегейниң кандыг-даа чуртта­рында сайгарлыкчы кижилер-биле харылзажып, бодунуң продукциязын садып-саарып, интернетте аукционнарга, садыглажыышкыннарга киржип болур. 
Чижээлээрге, Бай-Тайга кожуунда ус-шевер даш-чонукчузу кижи бодунуң продукциязын садып-саарар аргаларны, оруктарны интернет таварыштыр дилеп, тып алыр. Бо дээрге амгы үеде улуг хөгжүлдени алган санныг-чурагайлыг экономиканың үндезини-дир. Тывада чурттап чоруур чаңгыс чер-чурттуглары дээш сагыш човап, оларны делегейниң чоннары-биле харылзаштырар ажылга үлүг-хуузун киирип, кызымак эрес-шудургу ажылдаан инженер-техниктиг ажылчыннарын «Тыва харылзаа информ» акционерлиг ниитилелдиң директору Сылдыс Хертек күрүне шаңналдарынга киирер ужурлуг — деп, хуралга олурушкан Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол чугаалаан. 
Хуралдың түңнелинде Ба­рыын-Хемик, Чеди-Хөл, Каа-Хем кожууннар чагыргаларының даргалары Мөге-оол Ооржак, Сергек Хертек, Арсен Куулар, Тыва харылзаа информ» бүдүрүлгезиниң директору Сылдыс Хертек, Россия Федерациязының «Ростелеком» компаниязының Красноярск хоорайда салбырының директорунуң оралакчызы Валерий Клейкин болгаш Тыва Республиканың Информатизация болгаш харылзаа сайыды Рустам Грицюк олар үстүнде ады кирген кожууннарның социал-экономиктиг хөгжүлдези, санныг-чурагайлыг харылзааның республиканың девискээринге дең эргелиг болуру база ол ышкаш инвестициялар талазы-биле хөгжүлде дугайында дугуржулгага аттарын салган. 
Байырлыг хурал күрүне шаңналдарын тыпсыр ёзулал-биле доозулган. Тыва Республиканың Күрүнениң арга-арыг комитединиң килдис начальниги Шеңне Намзын биле Ажыл-чорудулганың чамдык хевирлерин лицензиялаар болгаш хайгаараар албанның килдис начальниги Омак Ондар Тываның Баштыңының өөрүп четтирииш­кин бижиинге төлептиг болганнар. 
Россия Федерациязының «Рос­телеком» компаниязының Красноярскиде салбырының директору­нуң оралакчызы Валерий Клейкинге, «Енисей» федералдыг автоорук бүдүрүлгезиниң директору Владимир Мельниковка, «Тыва харылзаа информ» бүдүрүлгениң техниктиг директору Орлан-оол Ондарга Тываның Баштыңының хүндүлел бижиктерин тывыскан.   
Мерген ОНДАР,
«Шынның» корр.
Арслан Аракчааның тырттырган чуруктары.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.