1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БУРУНГААР САЙЗЫРАЛДА

Таңды кожууннуң Балгазын суурда Тываның аг­роүлетпүр техникумунда эът болбаазырадыр цех ажылын бо чылын эге­лээн. Ук цехти “Өөредилге бүдүрүлгелер четкизи” тө­ле­вилелди амыдыралга боттандырары-биле ажыткан. ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамы­зындан 926.500 муң рубль деткимчени ап, эът тыртар, далган былгаар­ дериг-херекелди, соодукчуну, эът ыштаар­ суу­­гуну, электри-биле ажыл­­даар пашты, столдарны, суугуну садып алган.
“Бо хүнде цехте ыштаан хаван, хой, дагаа эъди, чаг, холодец, фрикадельки, тефтели, голубцы, манчы, бууза, хой эъдинден национал аъш-чемнерни белеткеп турар бис. 
Техникумнуң дузалал ажыл-агыйында мал-маганны тудуп, чурттакчы чондан немей бода, шээр мал эъдин база хүлээп ап турар бис. Амдыызында садып алыкчылар бүдүрген барааннарывысты цехке кээп, садып алыр. Чоокку үеде чурттакчы чонга эптиг кылдыр цех чоогунга садыг ажыдарын планнап турар бис” – деп, технолог башкы Самира Чаптый-оол чугаалады.
Хайындырарынга белен аъш-чемни чурттакчы чон күзелдии-биле садып алыр болганда, бо арга бизнестиң дүрген орулга ажылдап алыр хевириниң бирээзи. 
Бо чылын техникум 4 га черде огородундан элбек дүжүттү алган. Өөредилге практиказының үезинде келир үениң технологтары дузаан огурец, помидор, капуста, кабачкиден аңгы-аңгы салаттарны, ногаа аймаандан мүнге ажыглаар холуксааларны, ранетка, яблоктан компоттарны болбаазырадып турар.  
Картофельден аңгыда лабораторлуг ажылдарга херек кукуруза, тарааны тарып турарын,  ногаа, үнүш өстүрер болгаш болбаазырадыр мастерлерниң башкызы Белекмаа Чамзырын чугаалады.
Келир үениң технологтары Балгазынның хадылыг аргазындан чыгган мөөгүлерин (маслята, рыжиктер) дузап турарлар. Кызыл хоорайдан 22 харлыг Солангы Иргек ногаа болбаазырадыр технолог мергежилде өөренип турар. Солангы мөөгүлерни аштап-арыглаары элээн бергезин чугаалады. Мөөгүнү дузаарда, ону белеткээр технология­ны шыңгыы сагыыры чугула дээр­зин ол эки билир. Студент кыстың бөлүүнде 25 кижи бар. Оларның 12-зи оолдар.  
“Мурнуку планнарывыста ногаа болбаазырадыр цехти ажыдары болгаш барааннарывыстың янзызын көвүдедири. Ону амыдыралга боттандырарда, ТР-ниң Өөредилге болга эртем яамызынче ийи сая рубльдиң төлевилелин ажылдап кылгаш, киирдивис. Ногаа болбаазырадыр дериг-херекселди садып алыр болзувусса, бүдүрүп турар барааннарывыстың хемчээли каш катап көвүдеп келир. Цехтиң оран-савазын аңгылаан, аңаа ажылдаар специалистеривис база белен. Оон аңгыда Эрзин сумузунда Сарыг-Булуңда техникумнуң салбырын ажыткан. Ында 5 га черде 1 сая рубльге 10 муң чыжыргана дөзүн тараан. Ону болбаазырадыр дериг-херекселди садып алыры-биле ук төлевилелди камгалаан” – деп, башкы берген тайылбырынга немеп кагды.
Техникумнуң башкылары Кемерово, Барнаул хоорайларга билиин доктаамал бедидип турар. ТР-ниң Өөредилге болгаш эртем яамызының мурнундан техникумнуң аныяк башкылары өөредилге-практиктиг конференцияга киржири-биле ноябрь 5-те Моолдуң Улан-Ба­торже аъттаныпкан. Олар аңаа чыжыргана үзү, хандылар болгаш өске-даа барааннарның бүдүрер технологиязын өөренип алыр. 
Техникумнуң бүдүрген ба­раан­нарының эки шынарлыын тус черниң чурттакчылары билир апарган. Сумуда пятница санында эрттирип турар ярмаркага оларның баартактарынга делгээн барааннары артпас, шуптузун садып аппаар. Повар-кондитерлерниң быжырган амданныг хлеб болгаш булочка кылыгларын база дораан “арыдыптар”. Оон аңгыда четверг санында Кызылда өөредилге-бүдүрүлгелериниң садыынче база дужаап турар. 
Тываның агроүлетпүр техникуму республика чергелиг “Алдын күс”, “Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге”, “XXI чүс чылдың ажылчын мергежилдери” делгелгелерге доктаамал киржип турар. 
Дузалал ажыл-агыйы кандыг-даа албан черлеринге деткимче дээрзи билдингир. Тывада ортумак, дээди өөредилге черлери боттарын хандырып, немей орулгалыг болур аргалыг. Олар чүгле боттарын эвес, республиканың чурттакчыларын хандырарын планнап турар. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Авторнуң  тырттырган  чуруу.

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.